{"id":104,"date":"2023-08-14T03:25:27","date_gmt":"2023-08-14T01:25:27","guid":{"rendered":"https:\/\/16mm.com.pl\/?p=104"},"modified":"2023-08-22T01:58:04","modified_gmt":"2023-08-21T23:58:04","slug":"liberte-egalite-parkour-biegiem-przez-paryz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/2023\/08\/14\/liberte-egalite-parkour-biegiem-przez-paryz\/","title":{"rendered":"Liberte, egalite, parkour \u2013 biegiem przez Pary\u017c"},"content":{"rendered":"\n

            Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas wie, czym jest parkour \u2013 jak najszybszym i najefektowniejszym sposobem poruszania si\u0119 na w\u0142asnych nogach, najcz\u0119\u015bciej przemierzaj\u0105c przestrze\u0144 miejsk\u0105. Nie mo\u017cna mu odm\u00f3wi\u0107 fotogeniczno\u015bci i nic w tym dziwnego, bo, jak si\u0119 okazuje, korzenie tego osobliwego sportu s\u0105 \u015bci\u015ble powi\u0105zane z filmem; mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c dzi\u0119ki temu mia\u0142 on swoje pi\u0119\u0107 minut w kinie wczesnych lat dwutysi\u0119cznych, zw\u0142aszcza francuskim. Zanim jednak praktykanci tej sztuki, mianuj\u0105cy siebie traceur<\/em>, wzi\u0119li szturmem paryskie ulice, grupa przyjaci\u00f3\u0142 w niewielkim mie\u015bcie Lissess, niedaleko stolicy, wykoncypowa\u0142a sobie taki w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b sp\u0119dzania wolnego czasu, poparty silnym kodeksem moralnym na wz\u00f3r dalekowschodnich sztuk walki, spopularyzowanych na \u015bwiecie przez tamtejsze kino akcji. Za\u0142o\u017cycielem grupy by\u0142 David Belle, aspiruj\u0105cy akrobata z rodziny o wojskowo-stra\u017cackich tradycjach. Razem z kolegami filmowali swoje wyczyny \u2013 tylko na potrzeby w\u0142asne, jednak, gdy jedno z ich nagra\u0144 wpad\u0142o w oko telewizyjnym producentom, m\u0142odzi wyczynowcy zostali bohaterami reporta\u017cu. Wtedy te\u017c pierwszy raz nazwano ich yamakasi<\/em> \u2013 s\u0142owo to, wbrew powszechnemu przekonaniu, nie pochodzi z j\u0119zyka japo\u0144skiego, lecz z Lingala, u\u017cywanego w Kongo, a mo\u017cna je interpretowa\u0107 jako okre\u015blenie wewn\u0119trznej si\u0142y lub poczucia obowi\u0105zku. Belle, niezadowolony z takiego obrotu spraw \u2013 pocz\u0105tku komercjalizacji czego\u015b, czego uczy\u0142 si\u0119 od ojca i dziadka \u2013 wyst\u0105pi\u0142 z grupy, przez jaki\u015b czas ima\u0142 si\u0119 r\u00f3\u017cnych zaj\u0119\u0107, po czym postanowi\u0142 sam spr\u00f3bowa\u0107 swoich si\u0142 w bran\u017cy filmowej. Jednak zanim uda\u0142o mu si\u0119 przebi\u0107, pozostali yamaksi<\/em> wbiegli z impetem do Pary\u017ca, prosto na pierwszy plan.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

            Yamakasi \u2013 wsp\u00f3\u0142cze\u015bni samurajowie<\/em> (J. Seri i A. Ze\u00eftoun, 2001) to film pod wieloma wzgl\u0119dami charakterystyczny dla \u00f3wczesnej dzia\u0142alno\u015bci producencko-scenopisarskiej Luca Bessona \u2013 brawurowa komedia sensacyjna, efektownie sfilmowana i zmontowana, z bohaterami, kt\u00f3rych nie spos\u00f3b nie lubi\u0107, nawet je\u015bli balansuj\u0105 na granicy prawa. Historia siedmiu m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn, przewa\u017cnie z imigranckich rodzin, kt\u00f3rzy postanawiaj\u0105 wykorzysta\u0107 swoje parkourowe umiej\u0119tno\u015bci, aby okra\u015b\u0107 bogatych i pom\u00f3c biednym, to z kolei reinterpretacja legendy Robin Hooda z jawnymi odniesieniami do Siedmiu samuraj\u00f3w<\/em> (A. <\/em>Kurosawa, 1954) i Siedmiu wspania\u0142ych<\/em> (J. Sturges, 1960). W rzeczon\u0105 si\u00f3demk\u0119 wcielaj\u0105 si\u0119 cz\u0142onkowie za\u0142o\u017conej przez Belle\u2019a grupy, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej wyst\u0105pili jako ninja w Taxi 2<\/em> (G. Krawczyk, 2000), tu natomiast debiutuj\u0105 w rolach g\u0142\u00f3wnych i wypadaj\u0105 bardzo dobrze. Ich perypetie staj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c t\u0142em dla mo\u017ce niezbyt g\u0142\u0119bokiego, ale mimo to wyrazistego przegl\u0105du problem\u00f3w spo\u0142ecznych, z jakimi boryka si\u0119 spo\u0142eczno\u015b\u0107 imigrancka we Francji. Kiedy ratowanie \u017cycia ch\u0142opca, kt\u00f3ry nieodpowiedzialnie bawi\u0142 si\u0119 z kolegami w yamaksi<\/em> na drzewie, wymaga kosztownej operacji, zawodzi s\u0142u\u017cba zdrowia, kt\u00f3ra nie refunduje takiego zabiegu, a koszty daleko wykraczaj\u0105 poza mo\u017cliwo\u015bci finansowe rodziny. Dobitna jest tak\u017ce \u015bwiadomo\u015b\u0107 bohater\u00f3w, \u017ce nie s\u0105 nawet mile widziani w bankach i nie mog\u0105 liczy\u0107 na wzi\u0119cie po\u017cyczki. Systemowy rasizm przewija si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w w\u0105tku policjanta, b\u0119d\u0105cego kuzynem jednego z yamakasi<\/em>, kt\u00f3ry sam m\u00f3wi, \u017ce jako p\u00f3\u0142-Arab ma w pracy ograniczone pole manewru. Z kolei inny funkcjonariusz, szykuj\u0105c si\u0119 do przeszkodzenia bohaterom w ich ostatnim, najwi\u0119kszym skoku, z miejsca zak\u0142ada, \u017ce w\u0142amywacze przynale\u017c\u0105 do mniejszo\u015bci etnicznych. Wobec takiego uk\u0142adu si\u0142 parkour, przedstawiany niczym subkultura w skali mikro, jest narz\u0119dziem spo\u0142ecznego buntu przeciwko opresyjnemu establishmentowi, kt\u00f3ry wi\u0119cej uwagi po\u015bwi\u0119ca chronieniu maj\u0105tk\u00f3w zamo\u017cniejszych obywateli ni\u017c pomaganiu potrzebuj\u0105cym. Spo\u0142eczny odbi\u00f3r dzia\u0142a\u0144 yamakasi<\/em>, zanim jeszcze zajm\u0105 si\u0119 oni dzia\u0142aniem w imi\u0119 wy\u017cszej sprawy, jest r\u00f3wnie\u017c naznaczony kontekstem klasowym \u2013 nadrz\u0119dnym motywem policji w ukracaniu ich dzia\u0142alno\u015bci zdaje si\u0119 by\u0107 zarzut budzenia porz\u0105dnych ludzi o \u015bwicie przy okazji wspinania si\u0119 po fasadach ich dom\u00f3w. Cho\u0107 szlachetna natura post\u0119powania bohater\u00f3w bywa poddawana w w\u0105tpliwo\u015b\u0107, gdy przywo\u0142ana zostaje klisza \u201edawania z\u0142ego przyk\u0142adu dzieciom\u201d, argument ten zostaje ostatecznie zniwelowany przez zreinterpretowanie go jako kwestii to\u017csamo\u015bciowej i zach\u0119cania do zdrowego indywidualizmu.<\/p>\n\n\n\n

            Podobno jeden z choreograf\u00f3w pracuj\u0105cych przy Yamakasi<\/em>\u2026, Cyril Raffaelli, r\u00f3wnie\u017c mia\u0142 wyst\u0105pi\u0107 w filmie, do czego ostatecznie nie dosz\u0142o rzekomo z powodu k\u0142\u00f3tni z re\u017cyserami. Raffaelli by\u0142 ju\u017c w\u00f3wczas do\u015bwiadczonym kaskaderem, od kilku lat pracuj\u0105cym we francuskim przemy\u015ble filmowym; grywa\u0142 tak\u017ce niewielkie role. Podobnie toczy\u0142a si\u0119 kariera Davida Belle\u2019a, a \u015bcie\u017cki obu pan\u00f3w przeci\u0119\u0142y si\u0119 ponownie dzi\u0119ki Lucowi Bessonowi, kt\u00f3ry w ekspresowym tempie ekranizowa\u0142 kolejne swoje pomys\u0142y. Tym razem pad\u0142o na 13. dzielnic\u0119<\/em> (P.Morel, 2004), dystopijn\u0105 wizj\u0119 niedalekiej przysz\u0142o\u015bci, w kt\u00f3rej tytu\u0142owy dystrykt jest odizolowan\u0105 od reszty stolicy enklaw\u0105 zdominowan\u0105 przez gangi i zapobiegawczo otoczon\u0105 murem w obliczu bezsilno\u015bci w\u0142adz i policji. Otwieraj\u0105ca film teledyskowa sekwencja nie szcz\u0119dzi nam dosadnych obraz\u00f3w \u2013 migawki z handlu broni\u0105 i narkotykami, sceny rodzajowe z \u017cycia ekstremistycznych boj\u00f3wek i skrajna bieda. W tym \u015bwiecie \u017cyje Leito (Belle) \u2013 ostatni sprawiedliwy, kradn\u0105cy gangsterom narkotyki w ilo\u015bciach hurtowych tylko po to, aby je zniszczy\u0107. Gdy zostaje namierzony, rozpoczyna si\u0119 d\u0142ugi po\u015bcig, b\u0119d\u0105cy pe\u0142n\u0105 prezentacj\u0105 zdolno\u015bci Belle\u2019a wyskakuj\u0105cego z okien, biegaj\u0105cego po dachach i okazyjnie neutralizuj\u0105cego przeciwnik\u00f3w. Policja, nie do\u015b\u0107, \u017ce nieudolna, to jeszcze skorumpowana, aresztuje Leito, kt\u00f3ry w przyp\u0142ywie furii zabija policjanta. W wi\u0119zieniu spotyka Damiena (Raffaelli), agenta pod przykrywk\u0105, obarczonego misj\u0105 odnalezienia broni masowego ra\u017cenia, kt\u00f3r\u0105 w niejasnych okoliczno\u015bciach przechwyci\u0142 z rz\u0105dowego konwoju jeden z gang\u00f3w z 13. dzielnicy. Bohaterowie postanawiaj\u0105 (nie bez opor\u00f3w) pom\u00f3c sobie nawzajem w ucieczce z wi\u0119zienia i dostaniu si\u0119 do zamkni\u0119tego dystryktu. Podczas gdy Damien naiwnie wierzy w uczciwo\u015b\u0107 establishmentu (podobnie jak policjant-kuzyn z Yamakasi<\/em>\u2026), Leito zaczyna szybko dostrzega\u0107 natur\u0119 zbiegu okoliczno\u015bci, wskutek kt\u00f3rego bomba znalaz\u0142a si\u0119 w problematycznej okolicy \u2013 ma ona zmie\u015b\u0107 13. dzielnic\u0119 z powierzchni ziemi, co w\u0142adzom by\u0142oby bardzo na r\u0119k\u0119. Tak jaskrawe przedstawienie sprawy idzie w parze z konwencj\u0105 ca\u0142o\u015bci \u2013 otwarcie dystopijn\u0105, ale troch\u0119 przy tym groteskow\u0105 i przez to odrealnion\u0105. Wyj\u015bciem z patowej sytuacji jest nieunikniony sojusz anarchistycznego pa\u0144stwa w pa\u0144stwie (gangi ostatecznie zdaj\u0105 sobie spraw\u0119, \u017ce tylko by\u0142y z\u0142odziej i tajny agent mog\u0105 wszystkich uratowa\u0107) i wyrzutka systemu, albowiem Damien w ko\u0144cu u\u015bwiadamia sobie, \u017ce idea\u0142y, w kt\u00f3re tak gorliwie wierzy\u0142, jego prze\u0142o\u017ceni od pocz\u0105tku mieli za nic. Ostateczne rozliczenie z systemem zostaje poprzedzone kolejnym efektownym po\u015bcigiem, co czyni parkour zgrabn\u0105 klamr\u0105 narracyjn\u0105 i jeszcze pot\u0119\u017cniejszym ni\u017c w Yamakasi<\/em>\u2026 narz\u0119dziem walki z opresj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

            Fina\u0142owa kompromitacja establishmentu w 13. dzielnicy<\/em> zawiera pewien ujmuj\u0105cy detal \u2013 cyniczne wyznanie \u201ewiny\u201d przez polityka, przypartego do muru przez Leito i Damiena, na nic by si\u0119 nie zda\u0142o, gdyby nie obecno\u015b\u0107 telewizyjnej kamery, zaanga\u017cowanej zawczasu przez bohater\u00f3w i filmuj\u0105cej wszystko z ukrycia. Oddaje to niejako istot\u0119 fenomenu tych parkourowych film\u00f3w \u2013 fotogeniczno\u015b\u0107 portretowanego zjawiska kulturowego doskonale wsp\u00f3\u0142gra z t\u0142em w postaci dodatkowych kontekst\u00f3w spo\u0142ecznych. Sukces obu produkcji zapewni\u0142 im po jednym sequelu, a 13. dzielnicy<\/em> nawet ameryka\u0144ski remake (C.Delamarre, 2014). Cho\u0107 po nich nie by\u0142o ju\u017c filmu w r\u00f3wnie du\u017cym stopniu tematyzuj\u0105cego parkour, zadomowi\u0142 si\u0119 on na dobre w kinie akcji, znakomicie wzbogacaj\u0105c ich formu\u0142\u0119. A zacz\u0119\u0142o si\u0119 od grupy m\u0142odych Francuz\u00f3w, zafascynowanych dalekowschodnim kinem akcji.<\/p>\n\n\n\n

Adam Piotrowicz<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia z filmu Yamakasi: <\/em>portal Filmweb<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

            Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas wie, czym jest parkour \u2013 jak najszybszym i najefektowniejszym sposobem poruszania si\u0119 na w\u0142asnych nogach, najcz\u0119\u015bciej przemierzaj\u0105c przestrze\u0144 miejsk\u0105. Nie mo\u017cna mu odm\u00f3wi\u0107 fotogeniczno\u015bci i nic w tym dziwnego, bo, jak si\u0119 okazuje, korzenie tego osobliwego sportu s\u0105 \u015bci\u015ble powi\u0105zane z filmem; mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c dzi\u0119ki temu mia\u0142 on swoje pi\u0119\u0107 minut w kinie wczesnych lat dwutysi\u0119cznych, zw\u0142aszcza [\u2026]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"wp_typography_post_enhancements_disabled":false,"footnotes":""},"categories":[7,12],"tags":[],"class_list":["post-104","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nr-50-paryz","category-w-powiekszeniu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=104"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":105,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104\/revisions\/105"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=104"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=104"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=104"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}