{"id":134,"date":"2023-08-22T01:16:17","date_gmt":"2023-08-21T23:16:17","guid":{"rendered":"https:\/\/16mm.com.pl\/?p=134"},"modified":"2023-08-22T01:59:27","modified_gmt":"2023-08-21T23:59:27","slug":"pierwsza-dekada-pixara-czyli-jak-najwazniejsze-studio-animacji-xxi-wieku-uzyskalo-swoja-renome","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/2023\/08\/22\/pierwsza-dekada-pixara-czyli-jak-najwazniejsze-studio-animacji-xxi-wieku-uzyskalo-swoja-renome\/","title":{"rendered":"Pierwsza dekada Pixara, czyli jak najwa\u017cniejsze studio animacji XXI wieku uzyska\u0142o swoj\u0105 renom\u0119"},"content":{"rendered":"\n

Cho\u0107 obecnie produkcje Pixara maj\u0105 sinusoidaln\u0105 form\u0119, ze wzgl\u0119du na fakt, i\u017c film\u00f3w spod znaku skacz\u0105cej lampki biurkowej jest zdecydowanie wi\u0119cej ni\u017c drzewiej bywa\u0142o, jednak niezaprzeczalnie studio wci\u0105\u017c dostarcza wysokojako\u015bciowych film\u00f3w animowanych, na kt\u00f3rych wzruszaj\u0105 si\u0119 nie tylko najm\u0142odsi, ale tak\u017ce doros\u0142e osoby. Pixar ma za sob\u0105 dwadzie\u015bcia siedem lat historii, niemniej dopiero przegl\u0105daj\u0105c jego filmografi\u0119 z lat 2000\u20132010, dostrze\u017cemy, \u017ce to w\u0142a\u015bnie w tym okresie studio wytyczy\u0142o sobie \u015bcie\u017ck\u0119, kt\u00f3r\u0105 pod\u0105\u017ca do dzi\u015b.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Najpierw troszeczk\u0119 historii. W ko\u0144cu zazwyczaj w dziejach kinematografii bywa tak, \u017ce cz\u0119sto za niezwyk\u0142ymi produkcjami stoj\u0105 wizjonerskie umys\u0142y. W przypadku Pixara ten schemat pasuje wzorowo. Ot\u00f3\u017c w latach 70. ubieg\u0142ego wieku Lucasfilm, nale\u017c\u0105cy do Georga Lucasa, tworzy komputer o nazwie Pixar \u2013 dzie\u0142o in\u017cynierii specjalizuj\u0105ce si\u0119 w tworzeniu animacji komputerowej. P\u00f3\u017aniej w wytw\u00f3rni utworzono dzia\u0142, po\u015bwi\u0119cony tej\u017ce dziedzinie. Jednak w 1986, kiedy Steve Jobs opu\u015bci\u0142 Apple, wykupi\u0142 ow\u0105 fili\u0119, tworz\u0105c studio, produkuj\u0105ce filmy animowane. Tak oto, dopiero dziewi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej powstaje pierwsze Toy Story <\/em>(J. Lasseter, 1995). Produkcja zapisa\u0142a si\u0119 w anna\u0142ach historii, b\u0119d\u0105c pierwszym filmem animowanym w ca\u0142o\u015bci wygenerowanym przez komputer.<\/p>\n\n\n\n

Do pocz\u0105tku XXI wieku studio stworzy\u0142o jeszcze Dawno temu w trawie <\/em>(J. Lasseter 1998) oraz sequel pierwszego pe\u0142nometra\u017cowego dzie\u0142a Pixara \u2013 Toy Story 2 <\/em>(J. Lasseter, 1999). W szczeg\u00f3lno\u015bci ostatnia wymieniona produkcja b\u0119dzie swoist\u0105 zapowiedzi\u0105 jednego z kluczowych wyznacznik\u00f3w studia, jak\u0105 jest dojrza\u0142a tematyka dzie\u0142. W ko\u0144cu Chudy na swej drodze spotyka porzucone zabawki, a zw\u0142aszcza Jessie, opuszczon\u0105 przez swoj\u0105 w\u0142a\u015bcicielk\u0119. Ten motyw b\u0119dzie dobitniej rozwini\u0119ty w przypadku trzeciej cz\u0119\u015bci, o kt\u00f3rej wspomn\u0119 na koniec.<\/p>\n\n\n\n

W interesuj\u0105cym nas przedziale czasowym pierwsz\u0105 produkcj\u0105 Pixara s\u0105 Potwory i sp\u00f3\u0142ka <\/em>(P. Docter, 2001). Film mia\u0142 wielkiego pecha, gdy\u017c jego premiera zbieg\u0142a si\u0119 z wypuszczeniem na szerokie wody Shreka<\/em>. Jak pokaza\u0142a historia, ten drugi \u015bwi\u0119ci\u0142 zdecydowanie wi\u0119ksze triumfy, zaskarbiaj\u0105c sobie serca widz\u00f3w oraz krytyk\u00f3w, czego dowodem by\u0142 zdobyty Oscar za najlepsz\u0105 pe\u0142nometra\u017cow\u0105 animacj\u0119 (w\u00f3wczas nagrod\u0119 w tej kategorii przyznano po raz pierwszy). Jednak obie produkcje s\u0105 do siebie nieco podobne. Potwory i Sp\u00f3\u0142ka <\/em>bowiem uwidoczni\u0105 kolejny faktor dzie\u0142 Pixara, jakim jest niekiedy pomys\u0142owe prze\u0142amywanie znanych konwencji. Mamy do czynienia z ironicznym odwr\u00f3ceniem ram horroru. Bohaterowie strasz\u0105 ma\u0142e dzieci (jak to bywa w filmach grozy) w celach pozyskania energii z ich krzyku, jednak panicznie si\u0119 ich boj\u0105, uwa\u017caj\u0105c ich dotyk za wyj\u0105tkowo toksyczny. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce taka konwencja jest mniej mainstreamowa. By\u0107 mo\u017ce to by\u0142o kolejnym powodem wi\u0119kszej rozpoznawalno\u015bci Shreka <\/em>\u2013 prze\u0142amywanie schemat\u00f3w z ba\u015bni mo\u017ce trafia\u0107 do szerszej publiczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

W przypadku Iniemamocnych <\/em>(B. Bird, 2004) mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o istotnym prze\u0142amaniu, jednakowo\u017c znanym przez wyjadaczy komiks\u00f3w superbohaterskich. Mowa tu o koncepcie znanym z Watchmen\u00f3w<\/em>, w kt\u00f3rym obserwujemy superludzi, pr\u00f3buj\u0105cych poradzi\u0107 sobie z \u017cyciem przeci\u0119tnego cz\u0142owieka, nie korzystaj\u0105c ze swoich supermocy. Jednak\u017ce Iniemamocni <\/em>s\u0105 reprezentantem kolejnej istotnej cechy p\u00f3\u017aniejszych film\u00f3w Pixara. Tak jak Toy Story 2<\/em>, delikatnie sugerowa\u0142o dojrza\u0142e tematy, tak pierwszy animowany film Brada Birda jest wype\u0142niony nimi po brzegi \u2013 kryzys wieku \u015bredniego (poprowadzony r\u00f3wnie\u017c w trzecich Autach<\/em>), temat potencjalnej zdrady w zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skim, wreszcie rozczarowanie idolami dzieci\u0144stwa, co udowadnia przyk\u0142ad g\u0142\u00f3wnego z\u0142oczy\u0144cy produkcji \u2013 Syndroma. Iniemamocni<\/em>, podobnie jak Potwory i Sp\u00f3\u0142ka<\/em>, zapowiadaj\u0105 inn\u0105, r\u00f3wnie istotn\u0105 cech\u0119 film\u00f3w Pixara. \u0141atwo mo\u017cemy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce bohaterami dzie\u0142 ameryka\u0144skiej wytw\u00f3rni s\u0105 postacie wyra\u017anie inne, odmienne od szeroko poj\u0119tych norm spo\u0142ecznych. Wida\u0107 to na przyk\u0142adzie dw\u00f3ch wspomnianych film\u00f3w, ale w zasadzie ten motyw pojawia si\u0119 w prawie wszystkich filmach Pixara z omawianej dekady. Udowadnia to Ratatuj<\/em>, gdzie g\u0142\u00f3wnym bohaterem jest szczur, pr\u00f3buj\u0105cy swoich si\u0142 w sztuce kucharskiej. Z wiadomych wzgl\u0119d\u00f3w, w\u015br\u00f3d potencjalnych konsument\u00f3w, perspektywa spo\u017cycia posi\u0142ku, przygotowanego przez gryzonia, mo\u017ce przyprawia\u0107 o md\u0142o\u015bci. Dlatego te\u017c Remy dos\u0142ownie steruje swoim cz\u0142owieczym przyjacielem jak kukie\u0142k\u0105, przygotowuj\u0105c najwy\u017cszej klasy dania. Wreszcie WALL\u2011E <\/em>(A. Stanton, 2008) w warstwie eksplicytnej opowiada o pozornie niemo\u017cliwej mi\u0142o\u015bci robota, odpowiadaj\u0105cego za zbieranie \u015bmieci, z EV\u0104, przypominaj\u0105cej produkt pochodz\u0105cy prosto z ta\u015bm produkcyjnych Apple\u2019a.<\/p>\n\n\n\n

Niemniej skupmy si\u0119 na tych dojrzalszych tematach. Takowym atakuje pierwsza scena Gdzie jest Nemo<\/em> (A. Stanton, 2003). Ta bowiem ustanawia temat ca\u0142ej produkcji. Ojciec tytu\u0142owego bohatera jest \u015bwiadkiem traumatycznej sceny, w kt\u00f3rym ginie jego \u017cona i niemal wszystkie latoro\u015ble, z wyj\u0105tkiem Nemo. Dzieci odnajd\u0105 tu prost\u0105 przypowie\u015b\u0107 o autorytecie rodzic\u00f3w, ci za\u015b zobacz\u0105 zgubne skutki nadopieku\u0144czo\u015bci (nawet je\u015bli motywowana jest ona trosk\u0105 o pierworodnych). WALL\u2011E <\/em>to traktat o zgubnych dzia\u0142aniach cz\u0142owieka, niszcz\u0105cych ekosystem Ziemi. Temat w zasadzie adekwatny zar\u00f3wno dla dzieci, jak i doros\u0142ych zosta\u0142 podany w formie, kt\u00f3ra jednak mo\u017ce nieco nudzi\u0107 najm\u0142odszych odbiorc\u00f3w (w ko\u0144cu w przeci\u0105gu pierwszych trzydziestu minut, film nie posiada \u017cadnych dialog\u00f3w). Odlot <\/em>(P. Docter, 2009)za\u015b w szczeg\u00f3lno\u015bci zas\u0142yn\u0105\u0142 dzi\u0119ki sekwencji monta\u017cowej, ukazuj\u0105cej \u017cycie ma\u0142\u017ce\u0144stwa Fredricksen\u00f3w. M\u00f3wi\u0105c g\u00f3rnolotnie to proza \u017cycia. \u015amiech i dywagowanie o realizacji marze\u0144 i pasji, przeplatany jest z problemami z zaj\u015bciem w ci\u0105\u017ce \u017cony. Sekwencje ko\u0144czy jej nag\u0142a \u015bmier\u0107. Ponownie, prosta opowie\u015b\u0107 o tym, aby nigdy nie rezygnowa\u0107 ze swoich marze\u0144 i pasji zosta\u0142a podana w spos\u00f3b zar\u00f3wno docieraj\u0105cy do dojrza\u0142ych odbiorc\u00f3w, jak i do dzieci (w ko\u0144cu dalej mamy do czynienia z konwencj\u0105, znan\u0105 z kina nowej przygody, okraszonej uroczym strusiem i gadaj\u0105cym psem).<\/p>\n\n\n\n

Wreszcie symbolicznym zwie\u0144czeniem formuj\u0105cej dekady Pixara jest trzecia cz\u0119\u015b\u0107 trylogii Toy Story<\/em> (L. Unkrich, 2010), serwuj\u0105ce widzom egzystencjonalny rollercoster. Po depresyjny pocz\u0105tek, kiedy zabawki Andy\u2019ego lata \u015bwietno\u015bci maj\u0105 ju\u017c za sob\u0105, ko\u0144c\u00f3wk\u0119, kt\u00f3ra w mojej opinii wcale nie przynosi wielkiej ulgi (zwiastuje jedynie zap\u0119tlenie, w kt\u00f3rym znalaz\u0142a si\u0119 banda Chudego \u2013 w ko\u0144cu kiedy\u015b ich nowy w\u0142a\u015bciciel tak\u017ce doro\u015bnie), po tragiczn\u0105 genez\u0119 antagonisty Misia Tulisia, porzuconego w koszu na \u015bmieci przez dziewczynk\u0119 i zast\u0105pionym \u201enowym modelem\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Mimo i\u017c kolejna dekada w historii studia Pixara zaliczy kilka pierwszych powa\u017cnych wpadek (Auta 2<\/em>, Dobry dinozaur <\/em>oraz Uniwersytet Potworny<\/em>), tak jasno wykrystalizowa\u0142a si\u0119 dalsza polityka tw\u00f3rcza Pixara. Mamy do czynienia z kontynuacjami wyrobionych ju\u017c marek (dla przyk\u0142adu: specjalnie nie pisa\u0142em o Autach<\/em>, poniewa\u017c dopiero trzecia ods\u0142ona cyklu oka\u017ce si\u0119 t\u0105 najdojrzalsz\u0105), dalsze przetasowywanie schemat\u00f3w, jak w W g\u0142owie si\u0119 nie mie\u015bci<\/em>, czy Naprz\u00f3d<\/em>, przywodz\u0105ce kreatywno\u015b\u0107 znan\u0105 z Potwor\u00f3w i sp\u00f3\u0142ka<\/em>. Wreszcie doczekamy si\u0119 kontynuacji, kt\u00f3re poziomem wra\u017cliwo\u015bci dorosn\u0105 do swoich poprzedniczek, jak mia\u0142o to miejsce w Iniemamocnych 2<\/em> oraz epilogu sagi o zabawkach \u2013 Toy Story 4<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

S\u0142owem zako\u0144czenia nale\u017cy por\u00f3wna\u0107 dokonania studia Pixara z innymi gigantami animacji (celowo pomijam produkcje stricte Disneya, gdy\u017c s\u0105 to dzie\u0142a wysoce odr\u0119bne od Pixara, cho\u0107 wywodz\u0105ce si\u0119 z tego samego szyldu). DreamWorks, cho\u0107 potrafi niekiedy dor\u00f3wna\u0107 poziomem kreatywno\u015bci (wspomniany Shrek<\/em>, czy nieco ju\u017c zapomniany Megamocny<\/em>), do tej pory nie wykaza\u0142 si\u0119 tak\u0105 dojrza\u0142o\u015bci\u0105 w opowiadanych tematach. Dla przyk\u0142adu: w gamie produkcji tego studia dojrza\u0142e tematy pokroju \u015bmierci, traumy b\u0105d\u017a zwyczajnie ci\u0119\u017ckich i trudnych emocji s\u0105 niekiedy romantyzowane, a wy\u015brubowane gagi cz\u0119sto ujmuj\u0105 powagi przedstawianym wydarzeniom. Illumination za\u015b ponownie mo\u017cemy rozwa\u017cy\u0107 jako inn\u0105 lig\u0119. To produkcje zdecydowanie skierowane do m\u0142odszych odbiorc\u00f3w, opieraj\u0105ce si\u0119 na slapstickowych \u017cartach, czego koronnym przyk\u0142adem jest saga(!) o Minionkach. W zasadzie w tym samym szeregu mo\u017cemy umie\u015bci\u0107 animacje studia Ghibli. Ale nie oszukujmy si\u0119 \u2013 to ameryka\u0144ski Pixar zaw\u0142adn\u0105\u0142 \u015bwiatow\u0105 dzieci\u0119c\u0105 wyobra\u017ani\u0105 i zanosi si\u0119 na to, \u017ce pozostanie tak przez wiele d\u0142ugich lat.<\/p>\n\n\n\n

Maciej Kordal<\/strong><\/p>\n\n\n\n

zdj. materia\u0142y prasowe filmu Potwory i sp\u00f3\u0142ka <\/em>ze strony studia Pixar<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Cho\u0107 obecnie produkcje Pixara maj\u0105 sinusoidaln\u0105 form\u0119, ze wzgl\u0119du na fakt, i\u017c film\u00f3w spod znaku skacz\u0105cej lampki biurkowej jest zdecydowanie wi\u0119cej ni\u017c drzewiej bywa\u0142o, jednak niezaprzeczalnie studio wci\u0105\u017c dostarcza wysokojako\u015bciowych film\u00f3w animowanych, na kt\u00f3rych wzruszaj\u0105 si\u0119 nie tylko najm\u0142odsi, ale tak\u017ce doros\u0142e osoby. Pixar ma za sob\u0105 dwadzie\u015bcia siedem lat historii, niemniej dopiero przegl\u0105daj\u0105c jego [\u2026]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"wp_typography_post_enhancements_disabled":false,"footnotes":""},"categories":[8,12],"tags":[],"class_list":["post-134","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nr-49-lata-00","category-w-powiekszeniu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=134"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":135,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134\/revisions\/135"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=134"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=134"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=134"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}