{"id":197,"date":"2023-08-22T02:17:59","date_gmt":"2023-08-22T00:17:59","guid":{"rendered":"https:\/\/16mm.com.pl\/?p=197"},"modified":"2023-08-22T02:46:57","modified_gmt":"2023-08-22T00:46:57","slug":"dzwieki-hollywood-jak-brzmi-amerykanska-fabryka-snow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/2023\/08\/22\/dzwieki-hollywood-jak-brzmi-amerykanska-fabryka-snow\/","title":{"rendered":"D\u017awi\u0119ki Hollywood. Jak brzmi ameryka\u0144ska fabryka sn\u00f3w?"},"content":{"rendered":"\n

Wraz z post\u0119pem technologicznym muzyka sta\u0142a si\u0119 nieod\u0142\u0105cznym elementem filmu. Jej znaczenie wp\u0142ywa r\u00f3wnie\u017c na popularno\u015b\u0107 hollywoodzkich produkcji. Na tyle du\u017ce, \u017ce mog\u0142a ona swobodnie oddzieli\u0107 si\u0119 od filmu i zacz\u0105\u0107 funkcjonowa\u0107 osobno, b\u0119d\u0105c jednocze\u015bnie jego przed\u0142u\u017ceniem poza sal\u0119 kinow\u0105. Nie b\u0119d\u0119 w tym tek\u015bcie opisywa\u0142 czy analizowa\u0142 historii rozwoju muzyki filmowej. Nale\u017cy jedynie wspomnie\u0107, \u017ce muzyka od samego pocz\u0105tku mia\u0142a na celu swoiste komentowanie wydarze\u0144 na ekranie. Przenosi\u0142a (i robi to do dzisiaj) emocje oraz uczucia bohater\u00f3w, aby poprzez odpowiednie d\u017awi\u0119ki, ich nat\u0119\u017cenie, tempo, skal\u0119 oraz u\u017cyte instrumenty da\u0107 widzom mo\u017cliwo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142odczuwania wydarze\u0144. Pocz\u0105tkowo by\u0142a to muzyka grana na \u017cywo (w czasach filmu niemego), a wraz z rozwojem technologicznym by\u0142a dodawana na specjalnym fragmencie ta\u015bmy filmowej. Wraz z tym zmienia\u0142y si\u0119 mo\u017cliwo\u015bci kreowania muzyki \u2013 od instrument\u00f3w klasycznych po elektroniczne. Niemniej, wsp\u00f3\u0142cze\u015bni kompozytorzy wci\u0105\u017c wykorzystuj\u0105 instrumenty, by za ich pomoc\u0105 uzyska\u0107 zamierzone d\u017awi\u0119ki czy melodie, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej mog\u0105 zmienia\u0107, a\u017c do uzyskania po\u017c\u0105danego efektu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Historia filmu jest oczywi\u015bcie kr\u00f3tsza ni\u017c historia muzyki, lecz przenoszenie ich na no\u015bnikach mo\u017cna by ulokowa\u0107 niemal w tym samym czasie. Filmy, pierwotnie nagrywane na ta\u015bmy do\u015b\u0107 d\u0142ugo pozostawa\u0142y wi\u0119\u017aniami czarno-przezroczystych folii. Muzyka mia\u0142a si\u0119 lepiej \u2013 nagrywana i przechowywana na p\u0142ytach winylowych, z czasem przenios\u0142a si\u0119 na ta\u015bmy w kasetach (podobnie uczyni\u0142 film w drugiej po\u0142owie XX wieku). <\/p>\n\n\n\n

Dwutorowo\u015b\u0107 tych historii zbiega si\u0119 na prze\u0142omie technologicznym jakim by\u0142o wynalezienie komputera (nie takiego jak z filmu Gra tajemnic<\/em> z Benedictem Cumberbatchem w roli g\u0142\u00f3wnej). VHS i kasety zosta\u0142y zamienione na odpowiednio p\u0142yty DVD i p\u0142yty CD \u2013 mniejsze \u0142atwiej przenoszone i magazynowane sta\u0142y si\u0119 popularnymi no\u015bnikami. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 elektronicznej obr\u00f3bki filmu oraz muzyki da\u0142a okazj\u0119 to usprawnienia produkcji obu sk\u0142adnik\u00f3w dzie\u0142a filmowego.<\/p>\n\n\n\n

Poniek\u0105d to w\u0142a\u015bnie ten moment, gdy historia filmu i muzyki filmowej idzie na r\u00f3wni. Technika pozwala na coraz lepsze kszta\u0142towanie obrazu i akcji, w muzyce za\u015b przyspiesza proces tworzenia podk\u0142ad\u00f3w czy doboru utwor\u00f3w. Zarchiwizowane piosenki czy ca\u0142e utwory staj\u0105 si\u0119 dost\u0119pne na wyci\u0105gni\u0119cie r\u0119ki, wystarczy dobrze poszuka\u0107 odpowiednio pasuj\u0105cej melodii, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna dowolnie miksowa\u0107 i przerabia\u0107. Nie jest to zasada, o wiele cz\u0119\u015bciej starsze utwory stanowi\u0105 jedynie inspiracj\u0119 do napisania nowych. Ostatnim (jak na razie) etapem jest strumieniowanie muzyki, podobnie jak film\u00f3w, na platformach streamingowych. Przej\u015bcie na no\u015bniki cyfrowe, dost\u0119pne za op\u0142at\u0105 to kolejny krok do upowszechniania muzyki filmowej jako ca\u0142kowicie osobnego gatunku.<\/p>\n\n\n\n

Zauwa\u017cyli to r\u00f3wnie\u017c tw\u00f3rcy z bran\u017cy artystycznej \u2013 soundtracki wychodz\u0105 niemal w tym samym momencie co filmy maj\u0105 premiery. Jest to tak\u017ce tworzenie pewnego rodzaju gad\u017cet\u00f3w do filmu, na r\u00f3wni z np. maskotkami czy plakatami. Oczywi\u015bcie wci\u0105\u017c funkcjonuj\u0105 no\u015bniki fizyczne w postaci p\u0142yt, lecz zwi\u0119kszenie ich przyst\u0119pno\u015bci poprzez wy\u0142\u0105cznie dost\u0119p do Internetu i odpowiedniej platformy wyni\u00f3s\u0142 film ca\u0142kowicie poza sal\u0119 kinow\u0105, przenosz\u0105c go, jak i sam\u0105 muzyk\u0119, do do\u015bwiadczenia wykraczaj\u0105cego poza miejsce (kino) i czas (d\u0142ugo\u015b\u0107 trwania filmu). Muzyka, kt\u00f3ra pierwotnie mia\u0142a przenosi\u0107 emocje, zespala si\u0119 z nimi, porywa obraz i umieszcza go w pami\u0119ci widza. Od teraz, ilekro\u0107 widz b\u0119dzie s\u0142ysza\u0142 dan\u0105 melodi\u0119, b\u0119dzie tworzy\u0142 w wyobra\u017ani map\u0119 lub co\u015b bardziej na kszta\u0142t burzy m\u00f3zg\u00f3w \u2013 z jakim filmem to kojarz\u0119? Z kt\u00f3rymi emocjami jest to zwi\u0105zane? Co si\u0119 dzia\u0142o w tamtej scenie? Co wtedy czu\u0142em\/\u0142am? Po kolei, wszystko w swoim czasie.<\/p>\n\n\n\n

Jest muzyka filmowa, kt\u00f3ra ca\u0142kowicie nale\u017cy do filmu. Powsta\u0142a wy\u0142\u0105cznie na jego u\u017cytek. Zosta\u0142 zatrudniony kompozytor, dosta\u0142 scenariusz wraz ze scenopisem, widzi oczami wyobra\u017ani co si\u0119 dzieje, co ma pokaza\u0107 na ekranie. Pisze utwory, wed\u0142ug scen, wed\u0142ug wydarze\u0144, wed\u0142ug sekwencji. To zale\u017cy od niego, jak chce roz\u0142o\u017cy\u0107 akcenty, emocje. Cz\u0119sto dostaje instrukcje od tw\u00f3rc\u00f3w, co ma odczuwa\u0107 widz. I tak mamy Johna Williamsa, jednego z najwybitniejszych kompozytor\u00f3w i jego s\u0142awne tematy g\u0142\u00f3wne do serii Gwiezdnych wojen<\/em>, Indiana Jones<\/em>, Harry Potter<\/em> czy Park Jurajski<\/em> albo Szcz\u0119ki<\/em>. Do klasyki mo\u017cna zaliczy\u0107 r\u00f3wnie\u017c Nino Rota (Ojciec chrzestny <\/em>[F. Coppola, 1972]), Ennio Morricone (Dobry, z\u0142y i brzydki<\/em> [S. Leone, 1966]), Bernarda Herrmanna (Psychoza <\/em>[A. Hitchcock, 1960]). To klasyczni kompozytorzy. Ilekro\u0107 s\u0142yszymy ich muzyk\u0119, widzimy \u017c\u00f3\u0142te napisy oddalaj\u0105ce si\u0119 w kosmos, rekiny, pomara\u0144czowe bezdro\u017ca Dzikiego Zachodu czy odsuwan\u0105 zas\u0142on\u0119 prysznicow\u0105 i cie\u0144 no\u017ca na kafelkach \u0142azienkowych.<\/p>\n\n\n\n

Jest muzyka filmowa inna od klasycznej. Nowocze\u015bniejsza, ale odnosz\u0105ca si\u0119 do inspiruj\u0105cej j\u0105 klasyki. Jest klasyk\u0105, ale w innym tego s\u0142owa znaczeniu. To muzyka nie na orkiestr\u0119, lecz na elektronik\u0119. Syntezatory, modulatory, miksery. Obecne w niej jednak partie instrumentalne stanowi\u0105 most pomi\u0119dzy starym a nowym. Przecie\u017c Vangelis rozpoczyna temat g\u0142\u00f3wny Rydwan\u00f3w ognia<\/em> (H. Hudson, 1981) od fortepianu, kt\u00f3ry, jak w bolero, powtarza wci\u0105\u017c ten sam rytm i d\u017awi\u0119k. Jest Hans Zimmer, kt\u00f3rego dos\u0142owne inspiracje bolero widoczne s\u0105 w utworze Time<\/em> z Incepcji <\/em>(Ch. Nolan, 2010), ale nie jest to zasada. Zimmer czerpie z tradycji kulturowej i miesza gatunki i style. Gitar\u0119 elektryczn\u0105 z bia\u0142ym \u015bpiewem, jak to zrobi\u0142 w Paul\u2019s Dream<\/em> do Diuny <\/em>(2021) Villeneuve\u2019a. W Gladiatorze<\/em> (2000) Ridley\u2019a Scotta flamenco zdramatyzowa\u0142 i osadzi\u0142 w scenie bitewnej, co zgadza\u0142o si\u0119 z natur\u0105 tego ta\u0144ca, jakim jest starcie po\u017c\u0105dania i agresji.<\/p>\n\n\n\n

Jest muzyka\u2026 nie-filmowa, ale filmowa. Bo kto to s\u0142ysza\u0142, \u017ceby Johann Strauss pisa\u0142 muzyk\u0119 do filmu? Albo Wagner? Albo Vivaldi czy Chopin? Oczywi\u015bcie, stricte muzyk\u0105 filmow\u0105 to nie jest, utwory te przecie\u017c powstawa\u0142y na d\u0142ugo przed zaistnieniem kina. Niemniej, by\u0142y w filmach. I zosta\u0142y znaturalizowane do muzyki filmowej. Jak chocia\u017cby walc Nad pi\u0119knym, modrym Dunajem<\/em> w 2001: Odysei kosmicznej<\/em> (1968) Kubricka, gdzie w rytm muzyki statek kosmiczny\u2026 ta\u0144czy? Albo gdy pierwsi ludzie wynale\u017ali bro\u0144, tryumfuje uwertura Ryszarda Straussa z Tako rzecze Zaratustra<\/em>. Symbolika w niekt\u00f3rych przypadkach jest wr\u0119cz dos\u0142owna. Cwa\u0142 Walkirii<\/em> z tetralogii Pier\u015bcie\u0144 Nibelunga<\/em> Ryszarda Wagnera zosta\u0142 przeniesiony w niemal niezmienionej postaci do filmu Coppoli Czas apokalipsy <\/em>(1979). Pierwotnie, Walkirie, nordyckie boginie p\u0119dzi\u0142y na koniach na pola bitew, by zabra\u0107 poleg\u0142ych do Walhalli. U Coppoli jest odwrotnie: helikoptery-Walkirie s\u0105 zwiastunami \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n

W tym kontek\u015bcie mo\u017cna wspomnie\u0107 r\u00f3wnie\u017c tak\u0105 muzyk\u0119, kt\u00f3ra ma nawi\u0105zywa\u0107 do danego okresu historii, ideologii, trend\u00f3w, kultury. Dos\u0142ownie \u2013 muzyka z epoki. Niemal wszystkie filmy historyczne, kostiumowe, nostalgiczne, kt\u00f3re poprzez muzyk\u0119 podnosz\u0105 \u201etamten czas\u201d do rangi czego\u015b ju\u017c zamierzch\u0142ego i niedost\u0119pnego, czego\u015b, co ju\u017c nigdy nie wr\u00f3ci. Przyk\u0142adem niech b\u0119dzie muzyka do kt\u00f3regokolwiek filmu o przygodach agenta 007. Skomponowa\u0142 j\u0105 Monty Norman do filmu Dr. No <\/em>(T. Young, 1962), a zaaran\u017cowa\u0142 John Barry. Piosenki, kt\u00f3re powstawa\u0142y do film\u00f3w nawi\u0105zywa\u0142y do motywu g\u0142\u00f3wnego \u2013 poprzez charakterystyczne dla lat 60. jazzowe partie instrument\u00f3w d\u0119tych, skrzypiec i gitary elektrycznej. Jest to szczeg\u00f3lnie widoczne w wyko\u0144czeniach piosenek do film\u00f3w (np. No time to die<\/em> Billie Eilish), gdzie pojawia si\u0119 ten sam akord, co w temacie g\u0142\u00f3wnym.<\/p>\n\n\n\n

Ciekawym, wydaje mi si\u0119, zjawiskiem jest r\u00f3wnie\u017c muzyka z film\u00f3w Buza Luhrmanna. Wspomnie\u0107 warto o Moulin Rouge <\/em>(2001), gdzie popularne piosenki zosta\u0142y zaadaptowane na potrzeby musicalu rozgrywaj\u0105cego si\u0119 w Pary\u017cu, przy Placu Pigalle. Francuski sznyt w nich s\u0142yszalny oraz rozmach (jak chocia\u017cby w Show Must Go On<\/em>) jest aran\u017cacj\u0105 na potrzeby zar\u00f3wno czasu (pocz\u0105tek XX wieku) jak i miejsca (stolica Francji). Podobnie rzecz ma si\u0119 z Wielkim Gatsby <\/em>(2013), w kt\u00f3rym dominuj\u0105cy w latach 20. XX wieku jazz wymieszany jest z popem, rockiem, rapem oraz szeroko poj\u0119t\u0105 elektronik\u0105. C\u00f3\u017c to za problem, by w jazzowym wirze s\u0142ysze\u0107 No Church in Wild <\/em>Jay\u2011Z, Kanye West\u2019a i Franka Ocean\u2019a, zaraz obok Love is The Drug <\/em>w wykonaniu Barry\u2019ego Ferry, w rytmach znacznie zbli\u017conych do jazzu. Opr\u00f3cz tych utwor\u00f3w, s\u0105 i takiej jak A Little Party Never Killed Nobody<\/em>, gdzie istotnie wspomniany gatunek muzyczny miesza si\u0119 z elektornik\u0105 i pop-rapem Fergie.<\/p>\n\n\n\n

Jest muzyka, kt\u00f3ra nie by\u0142a filmowa, ale podobnie jak muzyka klasyczna, sta\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c muzyk\u0105 filmow\u0105. S\u0105 to oczywi\u015bcie piosenki zaadaptowane na potrzeby filmu. Mo\u017cna by wymienia\u0107 je w niesko\u0144czono\u015b\u0107. Jest to, moim zdaniem, domena film\u00f3w postmodernistycznych, kt\u00f3re w sentymentalny spos\u00f3b przywraca\u0142y popularne swego czasu utwory. Prym w ich doborze wiedzie Quentin Tarantino \u2013 jak\u017ceby inaczej, skoro jego filmy s\u0105 utkane z odniesie\u0144 interkulturowych. S\u0105 nawi\u0105zania do western\u00f3w (tu niezast\u0105piony Ennio Morricone), ale r\u00f3wnie\u017c do film\u00f3w wuxia, seriali, kultury country czy rocka. Ka\u017cdy zna utw\u00f3r z Pulp Fiction <\/em>(1994), kt\u00f3ry rozpoczyna film. Podobnie popularna jest piosenka z finiszu filmu Davida Finchera Fight Club <\/em>(1999). Rytmiczne uderzenia w perkusje zespalaj\u0105 si\u0119 akurat z rytmem ko\u0144cowej sekwencji, ale przede wszystkim z widokiem wyburzanych wie\u017cowc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Pozostaje wci\u0105\u017c te\u017c kwestia bycia lub nie bycia Hollywood. Jest to do\u015b\u0107 proste \u2013 albo film zosta\u0142 wyprodukowany w Hollywood, albo nie. Czarne albo bia\u0142e. Jednak wyobra\u017ania jest bardzo bogat\u0105 przestrzeni\u0105. Muzyka filmowa operuje w\u0142a\u015bnie w tej wyimaginowanej kategorii. Oczywi\u015bcie, wiele cenionych, niemal klasycznych film\u00f3w powstawa\u0142o w \u201efabryce sn\u00f3w\u201d. Niemniej, w niekt\u00f3rych przypadkach s\u0142owo \u201eHollywood\u201d funkcjonuje jako synonim sukcesu, wielkiej i bardzo znanej produkcji filmowej. Na potrzeby tego eseju na jednej z grup o tematyce filmowej zada\u0142em pytanie o kojarzenie filmu na podstawie jego \u015bcie\u017cki d\u017awi\u0119kowej. Wiele film\u00f3w by\u0142o mylonych z serialami, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o tym, \u017ce wiele odpowiedzi nie dotyczy\u0142o \u015bci\u015ble film\u00f3w hollywoodzkich. Oczywi\u015bcie, to kr\u00f3tkie badanie nie by\u0142o bardzo pog\u0142\u0119bione, ale takie te\u017c by\u0142o moje nastawienie \u2013 na kojarzenie \u201emuzyka-film-Hollywood\u201d, bez wchodzenia w kwestie definicyjne. W ten spos\u00f3b popularny soundtrack sta\u0142 si\u0119 jakby ok\u0142adk\u0105 dla jakiej\u015b produkcji, kt\u00f3ra niekoniecznie by\u0142a efektem prac wytw\u00f3rni z Los Angeles.<\/p>\n\n\n\n

Hollywood jest ikoniczne i taka sama jest jego muzyka. Ikona nieraz przy\u0107miewa sam\u0105 \u201efabryk\u0119 sn\u00f3w\u201d, zaliczaj\u0105c do niej filmy, kt\u00f3re z niej nie pochodz\u0105. Muzyka zespolona z obrazem i wra\u017ceniami, jednocze\u015bnie przed\u0142u\u017ca seans poza sal\u0119 kinow\u0105, wynosi film poza przestrze\u0144 kina i pozwala \u017cy\u0107 filmowi w oderwaniu od no\u015bnika (czy fizycznego, czy cyfrowego). Muzyka zachowuje wra\u017cenia i odtwarza je w wyobra\u017ani odbiorcy za ka\u017cdym razem, gdy ten kliknie \u201eodtw\u00f3rz\u201d. Hollywood i filmy mog\u0105 by\u0107 wi\u0119c wsz\u0119dzie, dos\u0142ownie.<\/p>\n\n\n\n

Przygotowa\u0142em playlist\u0119 w kt\u00f3rej zawar\u0142em, moim zdaniem, najpopularniejsze utwory ze \u015bcie\u017cek d\u017awi\u0119kowych. Jest to oczywi\u015bcie subiektywne zestawienie, wielu element\u00f3w nie poruszy\u0142em w powy\u017cszym tek\u015bcie, dlatego zach\u0119cam do dodawania swoich propozycji. Kolejno\u015b\u0107 utwor\u00f3w jest ca\u0142kowicie przypadkowa.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

https:\/\/open.spotify.com\/embed\/playlist\/01kSUMuOdOImDkz0W9dT6G<\/a><\/p>\n\n\n\n

Kacper Thomas<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia: imdb.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wraz z post\u0119pem technologicznym muzyka sta\u0142a si\u0119 nieod\u0142\u0105cznym elementem filmu. Jej znaczenie wp\u0142ywa r\u00f3wnie\u017c na popularno\u015b\u0107 hollywoodzkich produkcji. Na tyle du\u017ce, \u017ce mog\u0142a ona swobodnie oddzieli\u0107 si\u0119 od filmu i zacz\u0105\u0107 funkcjonowa\u0107 osobno, b\u0119d\u0105c jednocze\u015bnie jego przed\u0142u\u017ceniem poza sal\u0119 kinow\u0105. Nie b\u0119d\u0119 w tym tek\u015bcie opisywa\u0142 czy analizowa\u0142 historii rozwoju muzyki filmowej. Nale\u017cy jedynie wspomnie\u0107, \u017ce muzyka od [\u2026]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"wp_typography_post_enhancements_disabled":false,"footnotes":""},"categories":[11,12],"tags":[],"class_list":["post-197","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nr-46-hollywood","category-w-powiekszeniu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/197","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=197"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/197\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":224,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/197\/revisions\/224"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=197"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=197"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=197"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}