{"id":211,"date":"2023-08-22T02:37:15","date_gmt":"2023-08-22T00:37:15","guid":{"rendered":"https:\/\/16mm.com.pl\/?p=211"},"modified":"2023-08-22T02:37:15","modified_gmt":"2023-08-22T00:37:15","slug":"22-festiwal-filmu-niemego-nimfy-lwy-i-kontrabas-w-tle-refleksja-po-seansie-opium-1919-w-rezyserii-roberta-reinerta-z-muzyka-macieja-trifonidisa-i-milosza-skiwruta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/2023\/08\/22\/22-festiwal-filmu-niemego-nimfy-lwy-i-kontrabas-w-tle-refleksja-po-seansie-opium-1919-w-rezyserii-roberta-reinerta-z-muzyka-macieja-trifonidisa-i-milosza-skiwruta\/","title":{"rendered":"22. Festiwal Filmu Niemego: Nimfy, lwy i kontrabas w tle \u2013 refleksja po seansie Opium (1919) w re\u017cyserii Roberta Reinerta z muzyk\u0105 Macieja Trifonidisa i Mi\u0142osza Skiwruta"},"content":{"rendered":"\n

22. Festiwal Filmu Niemego w Krakowie organizowany przez Kino Pod Baranami odbywa\u0142 si\u0119 w tym roku pod has\u0142em \u201eEkspresja\u201d. Nie ma \u0142atwiejszej formy ukazania ekspresji na ekranie ni\u017c niemieckie filmy z lat 10. i 20. XX wieku. Sam nurt nazwany zosta\u0142 ekspresjonizmem, a jedno z jego czo\u0142owych dzie\u0142 r\u00f3wnie\u017c mo\u017cna by\u0142o ogl\u0105da\u0107 podczas tegorocznego Festiwalu. Mowa tutaj oczywi\u015bcie o Gabinecie Doktora Caligari <\/em>(Robert Wiene, 1919). Festiwal Filmu Niemego umo\u017cliwia nam ogl\u0105danie w\u0142a\u015bnie takich klasyk\u00f3w na wielkim ekranie, opr\u00f3cz samej projekcji jednak dostarcza r\u00f3wnie\u017c wra\u017ce\u0144 d\u017awi\u0119kowych. Muzyka na \u017cywo, komponowana specjalnie do danych produkcji, pozwala na szersze do\u015bwiadczenie kinowe, odbieranie dzie\u0142, cz\u0119sto dobrze przez nas znanych (jak wspominany wy\u017cej Gabinet Doktora Caligari<\/em>) w nowy spos\u00f3b. Jego inn\u0105 wielk\u0105 zas\u0142ug\u0105 jest odkrywanie dzie\u0142 zapomnianych, zagubionych i dopiero co odnalezionych, odrestaurowanych i odnowionych. Takim w\u0142a\u015bnie filmem jest Opium<\/em> z roku 1919, kt\u00f3re przez kontrowersyjne tre\u015bci zosta\u0142o zmienione przez \u00f3wczesn\u0105 cenzur\u0119, a zosta\u0142o dok\u0142adnie zrekonstruowane przez Filmmuseum M\u00fcnchen i Filmmuseum D\u00fcsseldorf w 2018 roku.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ca\u0142a fabu\u0142a Opium <\/em>w swojej mnogo\u015bci w\u0105tk\u00f3w: dramatycznych romans\u00f3w, niewierno\u015bci, \u015bmierci, porwa\u0144, a tak\u017ce wielu miejsc, w kt\u00f3rych rozgrywa si\u0119 akcja (Europa, Indie czy Chiny), jest w\u0142a\u015bciwie pr\u00f3b\u0105 opowiedzenia o uzale\u017cnieniu, o tym w jakim stanie musi znale\u017a\u0107 si\u0119 cz\u0142owiek szukaj\u0105cy ucieczki w psychodeliczno-narkotycznych wizjach. Akcja filmu rozpoczyna si\u0119 w Chinach, gdzie angielski medyk \u2013 profesor Gesellius (Eduard von Winterstein) bada dzia\u0142anie opium w Chinach. Badania te doprowadzaj\u0105 go do tajemniczej palarni Nung-Tschanga (Werner Krauss), gdzie hoduje on specjaln\u0105 odmian\u0119 tego leku. Jak si\u0119 okazuje posta\u0107 ta ma bardzo tragiczn\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107: jeden z europejskich lekarzy przebywaj\u0105cych w Chinach uwi\u00f3d\u0142 mu \u017con\u0119, a z ich romansu narodzi\u0142a si\u0119 c\u00f3rka Sin. W ramach zemsty Nung-Tschang zabi\u0142 \u017con\u0119 i uwi\u0119zi\u0142 dziewczyn\u0119 (Sybill Morel), a nast\u0119pnie poddawa\u0142 j\u0105 eksperymentom maj\u0105cym ukaza\u0107 dzia\u0142anie jego wyj\u0105tkowego opium. Profesor Gesellius postanowi\u0142 uratowa\u0107 Sin i zabra\u0107 j\u0105 ze sob\u0105 do Europy. Nung-Tschang nie daje jednak za wygran\u0105 i pod\u0105\u017ca za doktorem. Staje si\u0119 jego cieniem, kt\u00f3rego jedynym celem b\u0119dzie dokonanie zemsty. Ca\u0142a dalsza historia opiera si\u0119 wi\u0119c na nieszcz\u0119\u015bliwych wypadkach, kt\u00f3re spotykaj\u0105 Gesilliusa po powrocie. Od zdrady \u017cony z jego protegowanym doktorem Richardem Amstrongiem (Conrad Veidt), po samob\u00f3jstwo owego kochanka, kt\u00f3re pocz\u0105tkowo nie zostaje rozwi\u0105zane i doktor obwinia siebie o jego \u015bmier\u0107, co prowadzi go do wyjazdu do Indii, gdzie ma dzi\u0119ki rz\u0105dowemu wsparciu prowadzi\u0107 dalsze badania nad opium.<\/p>\n\n\n\n

            Pomimo tego, \u017ce to Nung-Tschang wydaje si\u0119 sprowadza\u0107 wszystkie nieszcz\u0119\u015bcia na doktora Geselliusa, to sprawc\u0105 tak naprawd\u0119 okazuje si\u0119 tytu\u0142owe opium. To ten lek\/narkotyk okre\u015bla ca\u0142e dzia\u0142anie bohatera, po jego za\u017cyciu Gesellius ma fantastyczne wizje, kt\u00f3rych nie umie oddzieli\u0107 od rzeczywisto\u015bci, jak na przyk\u0142ad ta w kt\u00f3rej zabija doktora Amstronga. Wizje te przewijaj\u0105 si\u0119 przez ca\u0142y film, to poprzez nie najcz\u0119\u015bciej wybrzmiewa ekspresjonistyczny styl dzie\u0142a. Przede wszystkim zmieniaj\u0105ce si\u0119 kolory kadr\u00f3w, opr\u00f3cz tradycyjnych niebieskich okre\u015blaj\u0105cych noc, przechodz\u0105 one w fioletowe i czerwone przedstawiaj\u0105ce sceny palenia opium oraz wizji jakie po tym nast\u0119puj\u0105. Fantastyczno\u015b\u0107 tych stan\u00f3w ukazana jest przez postacie, kt\u00f3re si\u0119 w nich pojawiaj\u0105: nimfy i fauny zabawiaj\u0105ce si\u0119 nad skrajem rzeki. Gesellius widzi siebie w\u015br\u00f3d tych istot, oddaje si\u0119 wraz z nimi przyjemno\u015bciom cielesnym. Ta iluzja daje profesorowi chwilowe szcz\u0119\u015bcie, kt\u00f3rego tak bardzo brakuje mu w \u017cyciu. Fabularnie jest to ciekawa gra z badaniami jakie prowadzi profesor, kt\u00f3re skupiaj\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bnie na szcz\u0119\u015bciu cz\u0142owieka, kt\u00f3rego jemu samemu brak.<\/p>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz wspomnianych pokolorowanych kadr\u00f3w oddaj\u0105cych stan bohater\u00f3w uwag\u0119 zwracaj\u0105 cudownie wykonane zdj\u0119cia autorstwa Helmara Lerskiego, kt\u00f3re wykorzystuj\u0105 g\u0142\u0119bie ostro\u015bci, pozwalaj\u0105ce nam zobaczy\u0107 r\u00f3\u017cne stany postaci, ich reakcje na dane wydarzenia, skupiaj\u0105ce w sobie to, jak wiele dzieje si\u0119 na ekranie. W narkotycznych wizjach bardzo cz\u0119sto zastosowano nak\u0142adane zdj\u0119cia, rozmyte przej\u015bcia, faluj\u0105ce odbicia w wodzie co jeszcze bardziej pot\u0119guje stan odurzenia bohater\u00f3w. W filmie zaskakuje r\u00f3wnie\u017c u\u017cyta scenografia, pe\u0142na przepychu i bogactwa, zw\u0142aszcza w scenach przedstawiaj\u0105cych Indie lub Chiny. Gwarne targowisko, pa\u0142ac indyjskiego ksi\u0119cia, gdzie znajdowa\u0142o si\u0119 pe\u0142no statyst\u00f3w i mn\u00f3stwo egzotycznych zwierz\u0105t (co dzisiaj raczej szokuje w spos\u00f3b negatywny, poniewa\u017c mo\u017cemy zadawa\u0107 sobie pytania jak te zwierz\u0119ta by\u0142y na planie traktowane), ukazuje nam r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwo\u015bci \u00f3wczesnej kinematografii niemieckiej. W niekt\u00f3rych scenach, najcz\u0119\u015bciej przedstawiaj\u0105cych szalon\u0105 posta\u0107 Nung-Tschanga, pos\u0142ugiwano si\u0119 gr\u0105 \u015bwiate\u0142, cieniami \u2013 tak charakterystycznymi dla niemieckiego ekspresjonizmu. Gwa\u0142towna ekspresja, mimika i charakteryzacja, czego zas\u0142ug\u0105 r\u00f3wnie\u017c by\u0142a \u015bwietna gra jednego z czo\u0142owych aktor\u00f3w niemieckich tamtych lat Wernera Kraussa, sprawia\u0142y, \u017ce cz\u0119sto bohater ten wydawa\u0142 si\u0119 by\u0107 jedn\u0105 z postaci narkotycznych iluzji. Jego poboczne dzia\u0142anie w cieniu, unikanie bohater\u00f3w i dope\u0142nianie swej zemsty, poprzez unieszcz\u0119\u015bliwianie wszystkich bliskich Gesilliusa, mo\u017ce w\u0142a\u015bciwie prowadzi\u0107 do interpretacji uosabiaj\u0105cych Nung-Tschanga z opium. Sam jak wspomina\u0142am posiada\u0142 specjaln\u0105 jego odmian\u0119 i przynosi\u0142 bohaterom nieszcz\u0119\u015bcia tak, jak to czyni\u0142 w\u0142a\u015bnie tytu\u0142owy narkotyk.<\/p>\n\n\n\n

       Du\u017c\u0105 rol\u0119 w odbiorze opisywanego prze ze mnie filmu mia\u0142a muzyka wykonywana podczas seansu przez duet: Maciej Trifonidis i Mi\u0142osz Skiwrut. Po\u0142\u0105czenie muzyki etnicznej z elektryczn\u0105 gitar\u0105 i kontrabasem da\u0142o niesamowite wra\u017cenie z jednej strony oddaj\u0105ce niekt\u00f3re \u201eorientalne\u201d lokacje, lub podkre\u015blaj\u0105ce stan bohater\u00f3w, ale przede wszystkim idealnie uzupe\u0142niaj\u0105ce to, co w filmie najciekawsze, czyli wizje bohater\u00f3w po za\u017cywaniu opium. Muzyka ta nie mia\u0142a wi\u0119c tylko na celu towarzyszenie obrazom filmowym, sama wprowadza\u0142a widza w pewien stan transu. Niekt\u00f3re instrumenty czy d\u017awi\u0119ki wydawane przez usta wykorzystywane by\u0142y przez Macieja Trifonidisa jako dodatkowe efekty d\u017awi\u0119kowe. Wykorzystanie elektroniki wraz z etnicznie brzmi\u0105co muzyk\u0105 dodawa\u0142o nowego znaczenia do filmu, podnosz\u0105c, moim zdaniem, jego warto\u015b\u0107. Jest to idealny przyk\u0142ad jak filmy nieme, pozbawione, jakby si\u0119 mog\u0142o dzisiaj wydawa\u0107, koherentnego elementu jakim jest d\u017awi\u0119k lub muzyka filmowa zyskuj\u0105 na znaczeniu poprzez dodanie muzyki wsp\u00f3\u0142czesnej, muzyki nie ilustruj\u0105cej, z jednej strony oddzielnej od filmu, ale z drugiej uzupe\u0142niaj\u0105cej go.  <\/p>\n\n\n\n

Karolina Szuba<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a zdj\u0119\u0107: oficjalne materia\u0142y prasowe 22. Festiwalu Filmu Niemego<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

22. Festiwal Filmu Niemego w Krakowie organizowany przez Kino Pod Baranami odbywa\u0142 si\u0119 w tym roku pod has\u0142em \u201eEkspresja\u201d. Nie ma \u0142atwiejszej formy ukazania ekspresji na ekranie ni\u017c niemieckie filmy z lat 10. i 20. XX wieku. Sam nurt nazwany zosta\u0142 ekspresjonizmem, a jedno z jego czo\u0142owych dzie\u0142 r\u00f3wnie\u017c mo\u017cna by\u0142o ogl\u0105da\u0107 podczas tegorocznego Festiwalu. Mowa tutaj oczywi\u015bcie o Gabinecie Doktora Caligari [\u2026]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"wp_typography_post_enhancements_disabled":false,"footnotes":""},"categories":[11,13],"tags":[],"class_list":["post-211","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nr-46-hollywood","category-szerokie-ujecie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/211","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=211"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/211\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":214,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/211\/revisions\/214"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=211"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=211"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=211"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}