{"id":218,"date":"2023-08-22T02:41:17","date_gmt":"2023-08-22T00:41:17","guid":{"rendered":"https:\/\/16mm.com.pl\/?p=218"},"modified":"2023-08-22T02:41:17","modified_gmt":"2023-08-22T00:41:17","slug":"gwiezdna-wojna-recenzja-filmu-diuna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/2023\/08\/22\/gwiezdna-wojna-recenzja-filmu-diuna\/","title":{"rendered":"Gwiezdna wojna \u2013 recenzja filmu Diuna"},"content":{"rendered":"\n

W ko\u0144cu! \u2013 zakrzykn\u0119li jak jeden m\u0105\u017c wszyscy kinomani 22 pa\u017adziernika, w dniu polskiej premiery Diuny<\/em>. Pandemiczne obostrzenia zmusi\u0142y wielu z nas do wzmo\u017conej cierpliwo\u015bci, ale poniewa\u017c wirus nie m\u00f3g\u0142 wci\u0105\u017c dyktowa\u0107 warunk\u00f3w, w ko\u0144cu dopi\u0119to swego i po roku przerwy do kin wesz\u0142a prawdopodobnie najbardziej oczekiwana premiera ostatnich kilkunastu miesi\u0119cy. Paradoksalnie jednak nadal nie wiadomo, co z tego wszystkiego wysz\u0142o, bo pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 adaptacji nakr\u0119conej przez Denisa Villeneuva daje widzom raczej wi\u0119cej pyta\u0144 ni\u017c odpowiedzi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Arrakis \u2013 niego\u015bcinna, pokryta piachem planeta gdzie\u015b w kosmosie odleg\u0142ej przysz\u0142o\u015bci. Temperatury dochodz\u0105 tu do 60 o<\/sup>C, s\u0142o\u0144ce pra\u017cy od \u015bwitu do zmierzchu, a pod wydmami sun\u0105 kilkusetmetrowe stwory zwane czerwiami pustyni, po\u0142ykaj\u0105c co tylko si\u0119 da. Jednak glob ten kryje w sobie tak\u017ce niezwykle cenny skarb: Przypraw\u0119, kt\u00f3r\u0105 obsypane s\u0105 blado\u017c\u00f3\u0142te po\u0142acie piachu. Przed\u0142u\u017ca ona \u017cycie, pozwala na podr\u00f3\u017ce mi\u0119dzygwiezdne i patrzenie w przysz\u0142o\u015b\u0107. To w\u0142a\u015bnie przez ni\u0105 planeta jest jednym z najcenniejszych miejsc w galaktyce. Gdy wi\u0119c Imperator daje j\u0105 w posiadanie rodowi Atryd\u00f3w, ci z jednej strony bez wahania akceptuj\u0105 jego decyzj\u0119, z drugiej jednak pe\u0142ni s\u0105 obaw co do dobrej woli w\u0142adcy. Wcze\u015bniej, przez kilkadziesi\u0105t lat brutaln\u0105 eksploatacj\u0119 prowadzi\u0142 na planecie r\u00f3d Harkonnen\u00f3w, kt\u00f3ry przez swoj\u0105 zach\u0142anno\u015b\u0107 zosta\u0142 znienawidzony przez jej rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w \u2013 Fremen\u00f3w. Mimo i\u017c dawni zarz\u0105dcy opu\u015bcili ju\u017c Arrakis (kt\u00f3r\u0105 nazywaj\u0105 tak\u017ce Diun\u0105), nie powiedzieli jeszcze wobec niej ostatniego s\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n

Karty na st\u00f3\u0142: ksi\u0105\u017ckowy orygina\u0142 Diuny<\/em>,bestsellerowa powie\u015b\u0107 science-fiction autorstwa Franka Herberta z 1965 r. jest dla swojego gatunku tym, czym dla fantasy jest W\u0142adca Pier\u015bcieni<\/em>: wzorcowym, najwybitniejszym przedstawicielem. Tak samo r\u00f3wnie\u017c jak w przypadku powie\u015bci Tolkiena Diuna<\/em> przez wiele lat uchodzi\u0142a za dzie\u0142o niemo\u017cliwe do zekranizowania. Ci, kt\u00f3rzy si\u0119 tego podejmowali, ko\u0144czyli fiaskiem: wersja Davida Lyncha z 1984 r. uznawana jest za jedn\u0105 z najs\u0142abszych pozycji w dorobku re\u017cysera, za\u015b kilkunastogodzinny film przygotowywany przez Alejandro Jodorowskiego nigdy nie doczeka\u0142 si\u0119 realizacji. Cierpliwo\u015b\u0107 jednak okaza\u0142a si\u0119 cenna: tak jak 20 lat temu Peter Jackson pokaza\u0142 \u015bwiatu pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ekranizacji W\u0142adcy Pier\u015bcieni<\/em> (kt\u00f3ra dzi\u015b uchodzi ju\u017c za klasyka), tak w tym roku znany z Blade Runnera 2049<\/em> Denis Villeneuve dokona\u0142 \u201eniemo\u017cliwego\u201d i przeni\u00f3s\u0142 na ekran pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 powie\u015bci Herberta. Pytanie brzmi: czy podo\u0142a\u0142 temu zadaniu? C\u00f3\u017c, pe\u0142na odpowied\u017a b\u0119dzie mo\u017cliwa w\u0142a\u015bciwie dopiero\u2026 za dwa lata, gdy pojawi si\u0119 druga cz\u0119\u015b\u0107 Diuny<\/em>. Villeneuve nie poszed\u0142 bowiem tropem Jacksona, kt\u00f3ry tworz\u0105c jednorodn\u0105 fabularnie trylogi\u0119 zadba\u0142 r\u00f3wnie\u017c o to, by ka\u017cda z trzech cz\u0119\u015bci by\u0142a osobnym dzie\u0142em maj\u0105cym w\u0142asny pocz\u0105tek, dramaturgi\u0119 i wie\u0144cz\u0105cy j\u0105 fina\u0142. W przypadku Diuny <\/em>urywa si\u0119 nie tylko fabu\u0142a, lecz tak\u017ce akcja: zanim na dobre si\u0119 w ni\u0105 wkr\u0119cimy film nagle si\u0119 ko\u0144czy i zostawia nas w po\u0142owie drogi, co jest o tyle k\u0142opotliwe, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu pierwszej cz\u0119\u015bci re\u017cyser przeznaczy\u0142 na inscenizacj\u0119, mocno ograniczaj\u0105c rozw\u00f3j bohater\u00f3w i samej fabu\u0142y. Efekt jest taki, \u017ce po seansie g\u0142\u00f3d wra\u017ce\u0144 pozostaje podobny do tego, jaki by\u0142 przed seansem, a dodatkowo trudno jest oceni\u0107 strategi\u0119 tw\u00f3rc\u00f3w nie wiedz\u0105c, jakie maj\u0105 plany wobec kontynuacji. Maj\u0105c wi\u0119c \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce pe\u0142en odbi\u00f3r dzie\u0142a Villeneuva b\u0119dzie mo\u017cliwy dopiero jesieni\u0105 2023 r., zobaczmy, jak to pierwsze \u201ep\u00f3\u0142 filmu\u201d wypada.<\/p>\n\n\n\n

Niezaznajomionych z pierwowzorem literackim zastanawia\u0107 mo\u017ce fakt, \u017ce Diuna <\/em>uchodzi\u0142a za dzie\u0142o nieekranizowalne. Problem ten wynika\u0142 z faktu, \u017ce powie\u015b\u0107 Herberta to proza ambitna i skomplikowana, drobiazgowo rozrysowuj\u0105ca \u015bwiat przedstawiony, mn\u00f3stwo miejsca po\u015bwi\u0119caj\u0105ca rozwa\u017caniom na tematy polityczne, filozoficzne czy ekologiczne oraz mocno zag\u0142\u0119biaj\u0105ca si\u0119 w psychik\u0119 bohater\u00f3w. Gdyby chcie\u0107 drobiazgowo odda\u0107 wszystkie te elementy, czas projekcji \u015bmia\u0142o m\u00f3g\u0142by zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do tego, o kt\u00f3rym my\u015bla\u0142 Jodorowski. Poza tym medium kinowe rz\u0105dzi si\u0119 swoimi prawami i w przeciwie\u0144stwie do literatury musi stanowi\u0107 du\u017co bardziej uporz\u0105dkowan\u0105 struktur\u0119, co w przypadku takiej mnogo\u015bci temat\u00f3w jest zadaniem wr\u0119cz karko\u0142omnym. Nic dziwnego, \u017ce tw\u00f3rcy nowej ekranizacji dokonali pewnych uproszcze\u0144: zrezygnowali (przynajmniej na razie) z g\u0142\u0119bokich wywod\u00f3w, mocno ograniczyli t\u0142o spo\u0142eczno-polityczne czy skomplikowane osobowo\u015bci poszczeg\u00f3lnych postaci. Skupili si\u0119 za\u015b na wprowadzeniu widz\u00f3w w uniwersum Diuny<\/em>, stopniowo i pomys\u0142owo informuj\u0105c ich o kolejnych elementach obecnych w powie\u015bci. Pod tym wzgl\u0119dem wydaje si\u0119, \u017ce film osi\u0105gn\u0105\u0142 sukces: inscenizacja mo\u017ce i jest rozleg\u0142a, ale nie nu\u017cy, lecz jest idealnie po\u0142\u0105czona z kolejnymi wydarzeniami. Te za\u015b nast\u0119puj\u0105 po sobie w powolny, wr\u0119cz dostojny spos\u00f3b, co czyni z Diuny <\/em>film wyj\u0105tkowy w\u015br\u00f3d wsp\u00f3\u0142czesnych blockbuster\u00f3w, w kt\u00f3rych akcja leci wr\u0119cz na z\u0142amanie karku pokazuj\u0105c coraz to nowsze lokacje i bohater\u00f3w. Villeneuve zgodnie ze swoim stylem re\u017cyserskim stopniowo zanurza widza w atmosfer\u0119 filmu: pozwala nasyci\u0107 si\u0119 widokami niezmierzonej pustyni, pot\u0119guje napi\u0119cie przy pojawianiu si\u0119 czerwi i ukazuje pot\u0119g\u0119 futurystycznej architektury. Pomagaj\u0105 mu w tym doskona\u0142e zdj\u0119cia \u2013 celebruj\u0105c kolejne idealne kadry miesza ze sob\u0105 sk\u0105pane w bladobr\u0105zowej gamie barwnej uj\u0119cia na Arrakis z pe\u0142nymi granatu wstawkami z innych cz\u0119\u015bci kosmosu. A gdy do gry wchodz\u0105 barwne \u015bwiat\u0142a rozlewaj\u0105ce si\u0119 po\u015br\u00f3d mroku nocy, efekt jest wr\u0119cz piorunuj\u0105cy. Na niesamowity klimat filmu sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce inne elementy, cho\u0107by muzyka napisana przez Hansa Zimmera, w kt\u00f3rej nutach niemal\u017ce s\u0142ycha\u0107 chrz\u0119st piachu oraz czu\u0107 swoist\u0105 mityczno\u015b\u0107 fabu\u0142y. Nie zawodz\u0105 r\u00f3wnie\u017c efekty specjalne, u\u017cyte w filmie w do\u015b\u0107 du\u017cej ilo\u015bci, a kt\u00f3re zlewaj\u0105 si\u0119 z otoczeniem tak dobrze, \u017ce trudno je dostrzec. Pod k\u0105tem re\u017cysersko-technicznym jest wi\u0119c absolutnie bez zarzutu. Zarzuty \u2013 je\u017celi ju\u017c s\u0105 \u2013 kieruje si\u0119 w stron\u0119 samego scenariusza i sposobu, w jaki przekazywana jest historia.<\/p>\n\n\n\n

W centrum Diuny<\/em>, tak literackiej, jak i filmowej, stoi Paul Atryda \u2013 syn przyw\u00f3dcy rodu nowych zarz\u0105dc\u00f3w Arrakis. M\u0142odzieniec nie kwapi si\u0119 jednak do rz\u0105d\u00f3w i perspektyw\u0119 przej\u0119cia schedy po ojcu traktuje bardziej jak obowi\u0105zek ni\u017c szans\u0119. Dodatkowo trapi\u0105 go prorocze sny, w kt\u00f3rych widzi tajemnicz\u0105 dziewczyn\u0119 oraz zdarzenia maj\u0105ce si\u0119 rozegra\u0107 po przybyciu na planet\u0119. Matk\u0105 Paula jest Lady Jessika, przedstawicielka tajemnego zakonu Bene Gesserit, kt\u00f3ry posiad\u0142 umiej\u0119tno\u015b\u0107 pos\u0142ugiwania si\u0119 G\u0142osem \u2013 niezwyk\u0142\u0105 si\u0142\u0105 wp\u0142ywaj\u0105c\u0105 na umys\u0142 innych ludzi i zmuszaj\u0105c\u0105 ich do wype\u0142nienia wysuwanych \u017c\u0105da\u0144. Paul dzi\u0119ki powi\u0105zaniom biologicznym r\u00f3wnie\u017c ma szans\u0119 korzysta\u0107 z G\u0142osu, czego systematycznie si\u0119 uczy. Nieco zal\u0119kniony, niepewny siebie i czuj\u0105cy, \u017ce nie podo\u0142a swojemu przeznaczeniu bohater jest ponadto kreowany zar\u00f3wno przez Fremen\u00f3w, jak i Bene Gesserit na wybra\u0144ca, kt\u00f3ry ma odegra\u0107 znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w historii. Posta\u0107 Paula zosta\u0142a w Diunie <\/em>Villeneuva nakre\u015blona sprawnie \u2013 k\u0142opot w tym, \u017ce nie wywo\u0142uje ona wystarczaj\u0105cych emocji. Relacje mi\u0119dzy nim a innymi postaciami sprawiaj\u0105 wra\u017cenie zbyt formalnych, nie ma tam zbyt du\u017co miejsca na \u017cywe, pe\u0142ne szczero\u015bci kontakty. Cierpi na tym identyfikacja widza z g\u0142\u00f3wnym bohaterem i zaanga\u017cowanie w fabu\u0142\u0119. Niestety, podobnie wygl\u0105daj\u0105 pozosta\u0142e relacje w filmie \u2013 tak, jakby niesamowita otoczka wizualna mia\u0142a nam wynagrodzi\u0107 brak dramatu w sercu produkcji. W efekcie problemy poszczeg\u00f3lnych postaci s\u0105 nieco \u201ez boku\u201d widza, a graj\u0105cy ich aktorzy nie maj\u0105 zbyt wielu okazji, by wykaza\u0107 si\u0119 swoim talentem. Re\u017cyser postawi\u0142 tu na ulubie\u0144c\u00f3w widowni: znanego z nowych Gwiezdnych wojen<\/em> Oscara Isaaca, tytu\u0142owego Aquamana<\/em> Jasona Momo\u0119 czy dziewczyn\u0119 Spider-Mana, Zenday\u0119. Takie decyzje castingowe okaza\u0142y si\u0119 strza\u0142em w dziesi\u0105tk\u0119: ka\u017cdy z nich nie tylko zalicza dobry wyst\u0119p, lecz tak\u017ce idealnie pasuje do bohatera, kt\u00f3rego odgrywa. Perfekcyjne okaza\u0142o si\u0119 w ko\u0144cu obsadzenie w g\u0142\u00f3wnej roli rozchwytywanego obecnie przez wszystkich Timothee Chalamet, kt\u00f3ry wr\u0119cz wydaje si\u0119 urodzony do zagrania Paula Atrydy. Charyzmatyczna obsada nie ratuje jednak faktu, \u017ce w tek\u015bcie scenariusza postacie s\u0105 zbyt sztywne, co negatywnie wp\u0142ywa na ich ko\u0144cowy odbi\u00f3r.<\/p>\n\n\n\n

W zasadzie wszystkie zarzuty wobec nowej Diuny <\/em>mo\u017cna odeprze\u0107 s\u0142owami, \u017ce \u2013 tak jak brzmi\u0105 ostatnie s\u0142owa filmu \u2013 \u201eTo dopiero pocz\u0105tek\u201d. Nawet \u017carliwi apologeci dzie\u0142a Villeneuva przyznaj\u0105, \u017ce je\u015bli w drugiej cz\u0119\u015bci fabu\u0142a nie b\u0119dzie bardziej anga\u017cuj\u0105ca, a postaci mocniej zg\u0142\u0119bione, ca\u0142o\u015b\u0107 trzeba b\u0119dzie uzna\u0107 za pora\u017ck\u0119. Niekt\u00f3rzy id\u0105 jeszcze dalej \u2013 wed\u0142ug nich schemat fabularny powie\u015bci jest na tyle prosty, \u017ce jej ekranizacja powinna si\u0119 skupia\u0107 przede wszystkim na dywagacjach polityczno-filozoficznych, odhaczanie kolejnych punkt\u00f3w narracyjnych spychaj\u0105c na drugi plan. Nie da si\u0119 ukry\u0107, \u017ce najwi\u0119ksza warto\u015b\u0107 pierwszej cz\u0119\u015bci Diuny <\/em>wynika nie z fabularnych zawirowa\u0144 czy dramatycznych moment\u00f3w, lecz z bardzo udanego przeniesienia na ekran \u015bwiata znanego z kart powie\u015bci Herberta. Je\u017celi wi\u0119c potraktujemy ten film tylko jako monumentalny wst\u0119p do tego, co czeka na nas w \u201edw\u00f3jce\u201d, wydaje si\u0119, \u017ce jeden z najbardziej oczekiwanych film\u00f3w roku swoje zadanie spe\u0142ni\u0142. A poniewa\u017c apetyt ro\u015bnie w miar\u0119 jedzenia, temperatura oczekiwa\u0144 wzgl\u0119dem kontynuacji b\u0119dzie zapewne jeszcze wi\u0119ksza.<\/p>\n\n\n\n

Piotr G\u00f3ra<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia: oficjalne materia\u0142y prasowe filmu \u201eDiuna\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W ko\u0144cu! \u2013 zakrzykn\u0119li jak jeden m\u0105\u017c wszyscy kinomani 22 pa\u017adziernika, w dniu polskiej premiery Diuny. Pandemiczne obostrzenia zmusi\u0142y wielu z nas do wzmo\u017conej cierpliwo\u015bci, ale poniewa\u017c wirus nie m\u00f3g\u0142 wci\u0105\u017c dyktowa\u0107 warunk\u00f3w, w ko\u0144cu dopi\u0119to swego i po roku przerwy do kin wesz\u0142a prawdopodobnie najbardziej oczekiwana premiera ostatnich kilkunastu miesi\u0119cy. Paradoksalnie jednak nadal nie wiadomo, co z tego wszystkiego [\u2026]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"wp_typography_post_enhancements_disabled":false,"footnotes":""},"categories":[11,14],"tags":[],"class_list":["post-218","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nr-46-hollywood","category-recenzje-i-nowosci-filmowe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=218"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":219,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218\/revisions\/219"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=218"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=218"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=218"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}