{"id":251,"date":"2023-08-22T03:25:14","date_gmt":"2023-08-22T01:25:14","guid":{"rendered":"https:\/\/16mm.com.pl\/?p=251"},"modified":"2023-08-22T03:25:14","modified_gmt":"2023-08-22T01:25:14","slug":"melancholia-wladzy-rozmowa-z-dominikiem-ritszelem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/2023\/08\/22\/melancholia-wladzy-rozmowa-z-dominikiem-ritszelem\/","title":{"rendered":"Melancholia w\u0142adzy. Rozmowa z&nbsp;Dominikiem Ritszelem"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Emilia Kutrzeba: O&nbsp;realizacji <em>Filmu o&nbsp;szkole <\/em>(2014) piszesz: \u201eZarejestrowane wn\u0119trza takie jak korytarze, pomieszczenia lekcyjne, sale gimnastyczne, a&nbsp;tak\u017ce ich aran\u017cacje zosta\u0142y uj\u0119te jako przyk\u0142ad opresyjnego systemu geometrycznych kszta\u0142t\u00f3w, systemu linii i&nbsp;okr\u0119g\u00f3w. <em>Film o&nbsp;szkole<\/em> zwraca tym samym uwag\u0119 na otoczenie, w&nbsp;kt\u00f3rym kszta\u0142tuje si\u0119 wsp\u00f3lnota szkolna, a&nbsp;tak\u017ce to, co czyni j\u0105 bardziej zintegrowan\u0105 i&nbsp;solidarn\u0105, a&nbsp;co prowadzi do generowania wewn\u0119trznych podzia\u0142\u00f3w i&nbsp;hierarchii\u201d. Skupiasz si\u0119 na architekturze przestrzeni szkolnej. Wyabstrahowane elementy tworz\u0105 rytmy przypominaj\u0105ce o&nbsp;zasadach i&nbsp;dyscyplinie. Czy uwa\u017casz, \u017ce nale\u017ca\u0142oby \u201eodszkolni\u0107\u201d spo\u0142ecze\u0144stwo?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Dominik Ritszel:<\/strong> Je\u015bli mia\u0142oby to wi\u0105za\u0107 si\u0119 z&nbsp;tym, \u017ce mogliby\u015bmy my\u015ble\u0107 o&nbsp;szkole bardziej jako o&nbsp;wsp\u00f3lnocie, a&nbsp;mniej jako instytucji, to na pewno tak. Obecnie stosowane systemy oceniania i&nbsp;testowania w&nbsp;polskich szko\u0142ach raczej wzmacniaj\u0105 hierarchie i&nbsp;nier\u00f3wno\u015bci mi\u0119dzy uczniami. Wygl\u0105d przestrzeni szkolnej oddaje ten stan rzeczy. Aran\u017cacja sal oraz spos\u00f3b ustawienia \u0142awek i&nbsp;krzese\u0142 w&nbsp;stosunku do biurka nauczyciela czy nauczycielki wi\u0105\u017ce si\u0119 z&nbsp;okre\u015blonym porz\u0105dkiem rzeczy. Przedmioty, podobnie jak uczniowie, posiadaj\u0105 swoje cyfry. Dopiero po zajrzeniu pod \u0142awki okazuje si\u0119, \u017ce ca\u0142y ten re\u017cim jest oblepiony gumami do \u017cucia, obrzucony obelgami, skomentowany obscenicznymi rysunkami i&nbsp;podziurawiony cyrklami. Bunt przybieraj\u0105cy form\u0119 aktu dewastacji najcz\u0119\u015bciej rozgrywa si\u0119 w&nbsp;miejscach znajduj\u0105cych si\u0119 poza zasi\u0119giem wzroku nauczyciela, czyli w&nbsp;tylnej cz\u0119\u015bci sali lekcyjnej, toaletach, mniej ucz\u0119szczanych zakamarkach korytarza czy szatniach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>W swoich filmach zwracasz uwag\u0119 na \u201enadz\u00f3r\u201d<\/strong><strong> \u2013 <\/strong><strong>realizujesz projekt na terenie wi\u0119zienia albo odnosisz si\u0119 do wspomnianej szko\u0142y. Sk\u0105d u&nbsp;ciebie zainteresowanie tym tematem?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zanim zacz\u0105\u0142em zajmowa\u0107 si\u0119 sztuk\u0105 przez lata by\u0142em zwi\u0105zany z&nbsp;klubem hokejowym. Ta przynale\u017cno\u015b\u0107 do grupy poci\u0105ga\u0142a za sob\u0105 wiele ciekawych do\u015bwiadcze\u0144 nie tylko na p\u0142aszczy\u017anie sportowej. Na przek\u00f3r temu, co dzisiaj dostrzegam w&nbsp;takich strukturach i&nbsp;organizacjach, moje wspomnienia z&nbsp;tego okresu przywo\u0142uj\u0105 raczej przyjemny stan \u201erozpuszczania si\u0119\u201d w&nbsp;zbiorowo\u015bci ni\u017c traumatyczne zmagania z&nbsp;dominuj\u0105c\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105. To jedna z&nbsp;refleksji Ervinga Goffmana, kt\u00f3r\u0105 podejmuje w&nbsp;ksi\u0105\u017cce <em>Instytucje Totalne<\/em>. Ameryka\u0144ski socjolog zwraca uwag\u0119 na to, \u017ce instytucje narzucaj\u0105 pewn\u0105 dyscyplin\u0119 dzia\u0142ania, ale i&nbsp;r\u00f3wnie\u017c dyscyplin\u0119 bycia \u2013 zobowi\u0105zuj\u0105 do bycia osob\u0105 o&nbsp;okre\u015blonym charakterze i&nbsp;do przebywania w&nbsp;okre\u015blonym \u015bwiecie. Odwiedzaj\u0105c takie miejsca jak wi\u0119zienia, szko\u0142y czy kluby sportowe szukam gest\u00f3w oporu, kt\u00f3re nie przybieraj\u0105 formy otwartych manifestacji, ale stanowi\u0105 raczej mikrozak\u0142\u00f3cenia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Fetyszyzuj\u0105ce zbli\u017cenia, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 w&nbsp;Twoich pracach pozwalaj\u0105 widzowi dostrzec gesty balansuj\u0105ce pomi\u0119dzy czu\u0142o\u015bci\u0105 (lub erotyzmem) a&nbsp;nerwowo\u015bci\u0105 (albo niech\u0119ci\u0105). Odnosz\u0119 wra\u017cenie, \u017ce nawet zbli\u017cenia kr\u0119cisz z&nbsp;dystansu. Czy dystans w&nbsp;pracy jest dla ciebie wa\u017cny? My\u015bl\u0119 tutaj mi\u0119dzy innymi o&nbsp;filmach <em>See you all<\/em> (2012) albo <em>Campers <\/em>(2012).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwsze filmy, jakie nagra\u0142em, to by\u0142y proste dzia\u0142ania opieraj\u0105ce si\u0119 na rejestrowaniu przypadkowych sytuacji czy ludzi w&nbsp;przestrzeni publicznej. By\u0142em zafascynowany tym, w&nbsp;jaki spos\u00f3b kamera jest w&nbsp;stanie odseparowa\u0107 mnie od obserwowanego wydarzenia. Umiejscawiaj\u0105c siebie na zewn\u0105trz rejestrowanego zaj\u015bcia, stwarza\u0142em warunki, w&nbsp;kt\u00f3rych bez konieczno\u015bci interakcji mog\u0142em poddawa\u0107 obserwacji to, co wydawa\u0142o mi si\u0119 interesuj\u0105ce. To bardzo komfortowa pozycja, kt\u00f3ra pozwala\u0142a na krytyczny namys\u0142 i&nbsp;wnikliw\u0105 analiz\u0119, ale by\u0142a to te\u017c perspektywa oparta na dominacji patrz\u0105cego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dzi\u015b jestem o&nbsp;wiele bardziej sceptyczny wobec takiej postawy. Kamera stwarza z\u0142udne poczucie dystansu wobec badanego przedmiotu, ale przecie\u017c zawsze wyst\u0119puje jaki\u015b rodzaj uwik\u0142ania: emocjonalnego, psychologicznego, biologicznego, wynikaj\u0105cego z&nbsp;fascynacji lub wstr\u0119tu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlatego w&nbsp;<em>Powrocie do Homs<\/em> (2013) Talala Derkiego osobisty zwi\u0105zek autora z&nbsp;mieszka\u0144cami zrujnowanego miasta w&nbsp;Syrii da si\u0119 wyczu\u0107 w&nbsp;ka\u017cdym momencie, w&nbsp;kt\u00f3rym obraz w&nbsp;kamerze zaczyna drga\u0107. Tragedia, kt\u00f3r\u0105 ogl\u0105damy w&nbsp;tym filmie, to nie \u201eprzyci\u0105gaj\u0105ce\u201d studium cierpienia, ale obrazy tak przera\u017caj\u0105ce, \u017ce operator (r\u00f3wnie\u017c Derki) jest w&nbsp;stanie spojrze\u0107 w&nbsp;ich stron\u0119 tylko na chwil\u0119, po czym odwraca wzrok.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kwestia dystansu jest dla mnie ciekawym zagadnieniem z&nbsp;socjologicznego punktu widzenia. Pr\u00f3bowa\u0142em o&nbsp;tym opowiedzie\u0107 w&nbsp;kilku filmach zwi\u0105zanych ze sportem. W&nbsp;sportach kontaktowych dotyk pomi\u0119dzy m\u0119\u017cczyznami jest czym\u015b oczywistym, dop\u00f3ki mie\u015bci si\u0119 w&nbsp;ramach sportowej rywalizacji. Gdy jednak wymyka si\u0119 on z&nbsp;tych sztywnych ram dochodzi do gwa\u0142townego przywr\u00f3cenia wcze\u015bniejszego porz\u0105dku (najcz\u0119\u015bciej poprzez jak\u0105\u015b form\u0119 agresji).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Bohaterami <\/strong><strong>T<\/strong><strong>woich prac s\u0105 g\u0142\u00f3wnie m\u0119\u017cczy\u017ani. Czy <\/strong><strong>T<\/strong><strong>woje filmy s\u0105 poszukiwaniem definicji m\u0119sko\u015bci, czy raczej komentarzem do jej wsp\u00f3\u0142czesnej kondycji?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zale\u017cy mi na tym, \u017ceby pokaza\u0107, \u017ce m\u0119sko\u015b\u0107 to konstrukty socjokulturowe definiowane przez zestawy cech i&nbsp;zachowa\u0144 w\u0142a\u015bciwych dla danej kultury. Spo\u0142eczno-kulturowe poj\u0119cie m\u0119sko\u015bci nie jest w&nbsp;tym uj\u0119ciu jednoznaczne i&nbsp;mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3\u017cne wymiary. Australijska socjolo\u017cka Raewyn W. Connell wyr\u00f3\u017cnia tzw. m\u0119sko\u015b\u0107 hegemoniczn\u0105 (hegemonialn\u0105), kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako najbardziej inwazyjn\u0105, d\u0105\u017c\u0105c\u0105 do konserwowania swojej dominuj\u0105cej pozycji. Koncepcj\u0119 t\u0119 Connell stosuje zw\u0142aszcza w&nbsp;analizach dotycz\u0105cych sposob\u00f3w konstruowania dyskurs\u00f3w w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mnie w&nbsp;szczeg\u00f3lno\u015bci interesuje wymiar fantazmatyczny, w&nbsp;kt\u00f3rym istotn\u0105 rol\u0119 odgrywa kryzys. Najlepiej wida\u0107 to na przyk\u0142adzie katolicko-konserwatywnych \u015brodowisk, a&nbsp;tak\u017ce w\u015br\u00f3d entuzjast\u00f3w wolnorynkowego fundamentalizmu w&nbsp;Polsce, kt\u00f3re na sw\u00f3j spos\u00f3b pr\u00f3buj\u0105 przepracowywa\u0107 rozmaite traumy (historyczne, narodowe, obyczajowe, zwi\u0105zane z&nbsp;transformacj\u0105 ustrojow\u0105 itp.). W&nbsp;du\u017cym uproszczeniu mo\u017cna w&nbsp;tym kontek\u015bcie m\u00f3wi\u0107 o&nbsp;zagro\u017conej m\u0119sko\u015bci, kt\u00f3ra na wszelkie sposoby pr\u00f3buje wskrzesi\u0107 sw\u00f3j mitologiczny, pradawny idea\u0142. Grupy te nieustannie spekuluj\u0105 na temat geopolitycznego potencja\u0142u Polski jako &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;mocarstwa (imperialistyczne fantazje o&nbsp;podboju, kolonizowaniu). Z&nbsp;nostalgi\u0105 wspomina si\u0119 czasy obowi\u0105zkowej s\u0142u\u017cby wojskowej, szorstkich obyczaj\u00f3w wychowawczych. Kultywuje si\u0119 indywidualizm jednostki \u2013 aby przetrwa\u0107, musi ona zachowywa\u0107 si\u0119 jak cz\u0142owiek w&nbsp;postapokaliptycznym \u015bwiecie. Postapo to wizja \u015bwiata, w&nbsp;kt\u00f3rej m\u0119\u017cczy\u017ani wracaj\u0105 do swoich pierwotnych zada\u0144: tworz\u0105 prymitywne narz\u0119dzia i&nbsp;bronie, buduj\u0105 schronienia. (Istot\u0119 tych fantazji najlepiej oddaj\u0105 filmy zombie).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chodzi wi\u0119c o&nbsp;m\u0119sko\u015b\u0107 jako projekt. W&nbsp;tym uj\u0119ciu ch\u0142opiec, aby sta\u0107 si\u0119 m\u0119\u017cczyzn\u0105, musi pokona\u0107 szereg okre\u015blonych przeszk\u00f3d. Proces ten r\u00f3wnoznaczny jest z&nbsp;poj\u0119ciami rywalizacji i&nbsp;walki, podczas gdy dziewczynka osi\u0105ga kobieco\u015b\u0107 w&nbsp;spos\u00f3b naturalny (w procesie biologicznego rozwoju). Tym samym obydwie p\u0142cie zostaj\u0105 umiejscowione na osi okre\u015blonych porz\u0105dk\u00f3w; z&nbsp;jednej strony aktywna, agresywna, organizuj\u0105ca si\u0119 m\u0119sko\u015b\u0107, z&nbsp;drugiej pasywna kobieco\u015b\u0107. Za tym sposobem my\u015blenia stoi trwaj\u0105ca wieki patriarchalna tradycja, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy rozbraja\u0107 za pomoc\u0105 wszelkich metod.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Krytyczne studia nad m\u0119sko\u015bci\u0105 na polskim gruncie naukowym to stosunkowo nowy obszar badawczy. Nurt ten stanowi subdyscyplin\u0119 my\u015bli feministycznej, kt\u00f3ra rozwija\u0142a si\u0119 w&nbsp;Stanach Zjednoczonych od lat 80. XX wieku. Dotychczas na polskim gruncie w&nbsp;tym temacie ukaza\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy innymi trzy tomy <em>Formy m\u0119sko\u015bci<\/em> wydane przez Instytut Bada\u0144 Literackich PAN.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&nbsp;Nie przekraczasz granic, nie stosujesz komentarza autorskiego, nie wybierasz faworyt\u00f3w, nie zg\u0142\u0119biasz postaci i&nbsp;nie zadajesz im pyta\u0144. Kim s\u0105 dla <\/strong><strong>C<\/strong><strong>iebie <\/strong><strong>T<\/strong><strong>woi bohaterowie?<\/strong><strong>Pytam o&nbsp;relacj\u0119 na p\u0142aszczy\u017anie profesjonalnej aktor-re\u017cyser oraz na p\u0142aszczy\u017anie znaczeniowej w&nbsp;filmie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Staram si\u0119 nie kreowa\u0107 ich wizerunk\u00f3w na nowo albo projektowa\u0107 zupe\u0142nie odleg\u0142ych wyobra\u017ce\u0144 na ich temat. Postacie w&nbsp;moich filmach najcz\u0119\u015bciej zwi\u0105zane s\u0105 z&nbsp;przestrzeni\u0105 (architektur\u0105), w&nbsp;kt\u00f3rej odbywaj\u0105 si\u0119 zdj\u0119cia, albo stanowi\u0105 reprezentacje okre\u015blonej grupy. Wyj\u0105tkiem jest <em>Op\u00f3r<\/em>, w&nbsp;kt\u00f3rym wyst\u0105pili aktorzy Alek Talkowski i&nbsp;Krystian \u0141yso\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Z jednej strony si\u0119gasz po dokument obserwacyjny (<em>Spis ma\u0142ych uderze\u0144<\/em>,2016), a&nbsp;z drugiej sam stwarzasz sytuacje w&nbsp;dokumencie inscenizowanym (<em>Versus<\/em>,2014). Sk\u0105d decyzja o&nbsp;dokumentalnym podej\u015bciu do filmu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wydaje mi si\u0119, \u017ce podzia\u0142y pomi\u0119dzy video-artem i&nbsp;dokumentem s\u0105 dosy\u0107 p\u0142ynne w&nbsp;sztukach wizualnych, a&nbsp;w dobie (panowania) sztuki postinternetowej by\u0107 mo\u017ce w&nbsp;og\u00f3le przesta\u0142y by\u0107 istotne. Dla mnie wi\u0119ksze znaczenie ma postawa tw\u00f3rcza, kt\u00f3ra wyra\u017ca si\u0119 w&nbsp;tym, jaki stosunek obieramy wobec rzeczywisto\u015bci; do jakiego stopnia chcemy j\u0105 kontestowa\u0107, dokumentowa\u0107, tworzy\u0107 utopie, proponowa\u0107 alternatywy. Na \u015bwiadomo\u015b\u0107 artystyczn\u0105 mojego pokolenia (koniec lat 80.) silnie wp\u0142yn\u0105\u0142 dorobek sztuki krytycznej. Na studiach zachwycali\u015bmy si\u0119 radykalnym j\u0119zykiem artystycznym i&nbsp;tym, jak skutecznie by\u0142 w&nbsp;stanie przebija\u0107 si\u0119 przez g\u0142\u00f3wne dyskursy publiczne. Brak znacz\u0105cej kontynuacji tego podej\u015bcia u&nbsp;artyst\u00f3w i&nbsp;artystek tworz\u0105cych na prze\u0142omie stuleci wynika\u0142 z&nbsp;tego, \u017ce zupe\u0142nie inaczej postrzegali oni otaczaj\u0105c\u0105 ich rzeczywisto\u015b\u0107. Lata 90. i&nbsp;pierwsza dekada XXI wieku zwi\u0105zane by\u0142y z&nbsp;innymi niepokojami, nadziejami i&nbsp;dylematami&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; .<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tamtym czasie kamera wydawa\u0142a mi si\u0119 dobrym narz\u0119dziem do pracy. Pozwala\u0142a na ustawienie w\u0142a\u015bciwego pola widzenia i&nbsp;zachowanie odpowiedniego dystansu; bycie w&nbsp;centrum wydarzenia bez konieczno\u015bci interakcji.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Dyscyplina, skupienie, kondycja, si\u0142a<\/strong><strong>. C<\/strong><strong>zy obserwacja fizyczno\u015bci i&nbsp;mechanizm\u00f3w reakcji jest dla ciebie drog\u0105 do psychologicznego studium tematu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kwestie zwi\u0105zane z&nbsp;cia\u0142em interesuj\u0105 mnie przede wszystkim w&nbsp;kontek\u015bcie tego, w&nbsp;jaki spos\u00f3b jest ono umiejscowione w&nbsp;obszarze strategii i&nbsp;mechanizm\u00f3w dzia\u0142ania r\u00f3\u017cnych instytucji. Ta perspektywa uwzgl\u0119dnia zar\u00f3wno aspekty psychologiczne i&nbsp;socjologiczne, jak i&nbsp;kulturowe czy historyczne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na przyk\u0142ad konstrukt [m\u0119skiego] wysportowanego cia\u0142a wyrasta z&nbsp;XIX\u2013&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; wiecznego sposobu my\u015blenia o&nbsp;jednostce, kt\u00f3ra mia\u0142a za zadanie budowa\u0107 nowy&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;porz\u0105dek. W&nbsp;krajach wczesnego kapitalizmu wysportowany robotnik by\u0142 po prostu du\u017co bardziej wydajny, zdyscyplinowany i&nbsp;pos\u0142uszny. Sport, podobnie jak higiena i&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;zdrowe nawyki \u017cywieniowe, sk\u0142ada\u0142 si\u0119 na zestawy taktycznych \u015brodk\u00f3w, kt\u00f3re mia\u0142y realizowa\u0107 okre\u015blone ekonomiczno-polityczne cele, zak\u0142adaj\u0105ce zwi\u0119kszenie wydajno\u015bci danej spo\u0142eczno\u015bci. Jan Sowa i&nbsp;Krzysztof Wola\u0144ski zwracaj\u0105 uwag\u0119 na ten temat w&nbsp;swojej ksi\u0105\u017cce <em>Sport nie istnieje<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>W pracach <em>Op\u00f3r<\/em> (2020)i <em>Studium postaci <\/em>(2020)wykorzystujesz <\/strong><strong>technik\u0119 <\/strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<strong><em>found footage<\/em><\/strong><strong>.<\/strong><strong>D<\/strong><strong>laczego zdecydowa\u0142e\u015b si\u0119 na u\u017cycie element\u00f3w zapo\u017cyczonych i&nbsp;jak przebiega proces selekcji materia\u0142\u00f3w?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Takie fragmenty najcz\u0119\u015bciej znajduj\u0119 podczas researchu. W&nbsp;przypadku pracy <em>Studium postaci<\/em> zaintrygowa\u0142 mnie motyw szminki. W&nbsp;nagraniu pos\u0142u\u017cy\u0142a ona jako rekwizyt do nakre\u015blenia obszar\u00f3w m\u0119skiego cia\u0142a, kt\u00f3re cechuje niska odporno\u015b\u0107 na b\u00f3l. Film, kt\u00f3ry mia\u0142 edukowa\u0107 przysz\u0142ych funkcjonariuszy s\u0142u\u017cb porz\u0105dkowych na tematy dotycz\u0105ce samoobrony sta\u0142 si\u0119 jednocze\u015bnie opowie\u015bci\u0105 o&nbsp;zagro\u017conej m\u0119sko\u015bci. Z&nbsp;kolei w&nbsp;<em>Op<\/em><em>orze<\/em>fragmenty popularnych na pocz\u0105tku XX wieku niemieckich film\u00f3w z&nbsp;nurtu kina g\u00f3rskiego [<em>Bergfilme<\/em>] odzwierciedla\u0142y autorytarne tendencje, kt\u00f3re wyra\u017ca\u0142y si\u0119 w&nbsp;sentymentalnych uj\u0119ciach g\u00f3rskich plener\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Decyzja o&nbsp;wykorzystaniu poszczeg\u00f3lnych materia\u0142\u00f3w opiera\u0142a si\u0119 na przechwyceniu danej sekwencji i \u201eprzekierowaniu\u201d jej znaczenia, wydobyciu na wierzch tej warstwy znaczeniowej, kt\u00f3ra zdawa\u0142a si\u0119 by\u0107 ukrywana lub traktowana by\u0142a jako oczywista [transparentna].<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ta metoda pracy, opieraj\u0105ca si\u0119 na konstruowaniu wypowiedzi za pomoc\u0105 materia\u0142\u00f3w pochodz\u0105cych z&nbsp;r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142 i&nbsp;snuciu refleksji nad obrazem, inspirowana jest my\u015bl\u0105 niemieckiego filozofa Siegfrieda Kracauera oraz tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Haruna Farockiego. Farocki wychodzi\u0142 z&nbsp;przekonania, \u017ce zamiast szuka\u0107 nowych obraz\u00f3w, powinni\u015bmy zastanowi\u0107 si\u0119 nad tymi, kt\u00f3re s\u0105 ju\u017c obecne i&nbsp;nam znane. Jego my\u015bl opiera\u0142a si\u0119 na pytaniu, w&nbsp;jaki spos\u00f3b te same obrazu pojawiaj\u0105 si\u0119 na nowo. Ta kwestia staje si\u0119 dzi\u015b coraz bardziej problematyczna, je\u015bli we\u017amiemy pod uwag\u0119 hybrydyczn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 w&nbsp;jakiej funkcjonujemy oraz ogrom zawartych w&nbsp;niej danych i&nbsp;informacji. Tre\u015bci te s\u0105 konsumowane w&nbsp;coraz szybszym tempie, co sprawia, \u017ce staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej ulotne, p\u0142ynne, a&nbsp;g\u0142\u0119bszy namys\u0142 nad ich sensem staje si\u0119 coraz trudniejszy do uchwycenia.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Zestawiasz materia\u0142y archiwalne z&nbsp;autorskimi nagraniami. Jak traktujesz t\u0119 kompozycj\u0119<\/strong><strong>?<\/strong><strong>J<\/strong><strong>edno uzupe\u0142nia drugie<\/strong><strong>, a&nbsp;mo\u017ce <\/strong><strong>jest to wymiana? <\/strong><strong>Gdzie le\u017cy<\/strong><strong> granic<\/strong><strong>a<\/strong><strong> mi\u0119dzy przedmiotowym charakterem materia\u0142\u00f3w zapo\u017cyczonych a&nbsp;podmiotowo\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 nadaje im wpisanie w&nbsp;nowy kontekst<\/strong><strong>?<\/strong><strong>C<\/strong><strong>zym w&nbsp;tej relacji jest materia\u0142 autorski<\/strong><strong>?<\/strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">My\u015bl\u0119, \u017ce typy relacji, jakie zawi\u0105zuj\u0105 si\u0119 pomi\u0119dzy obrazami w&nbsp;jednej sekwencji, mog\u0105 przybiera\u0107 bardzo skomplikowane formy. G\u0142\u00f3wny cel, jaki stawiam sobie podczas monta\u017cu, to zorientowanie ich na jaki\u015b kierunek. To praca intuicyjna, kt\u00f3ra jednak wymaga pewnej weryfikacji. Wyobra\u017ania potrafi wyzwala\u0107, ale jest te\u017c podatna na manipulacje.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W filmie, nad kt\u00f3rym obecnie pracuj\u0119 skupiam si\u0119 na okresie przemian ustrojowych na \u015al\u0105sku, w&nbsp;kt\u00f3rym indywidualne prze\u017cycia mieszka\u0144c\u00f3w mieszaj\u0105 si\u0119 ze zmieniaj\u0105cym si\u0119 naturalnym i&nbsp;miejskim krajobrazem. Wykorzystuj tam zar\u00f3wno filmy archiwalne, autorskie nagrania, fotografie, zapisy wstrz\u0105s\u00f3w sejsmograficznych, fragmenty wywiad\u00f3w, animacje 3D i&nbsp;fotomonta\u017ce. Te elementy sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na opowie\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 tworz\u0105 zar\u00f3wno ludzie, przedmioty oraz przyroda.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\">\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Dominik Ritszel<\/strong> \u2013 artysta wizualny tworz\u0105cy filmy i&nbsp;wideo instalacje. Uko\u0144czy\u0142 ASP w&nbsp;Katowicach (2013) na wydziale Grafiki Warsztatowej. W&nbsp;2020 roku uzyska\u0142 stopie\u0144 doktora sztuki. Mieszka i&nbsp;pracuje w&nbsp;Katowicach, gdzie wsp\u00f3\u0142pracuje z&nbsp;Galeri\u0105 Szar\u0105. Jego prace znajduj\u0105 si\u0119 w&nbsp;kolekcji CSW Zamek Ujazdowski.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prace artysty by\u0142y pokazywane m.in. w&nbsp;ramach takich mi\u0119dzynarodowych festiwali przegl\u0105du wideo, jak Les Rencontres Internationales (Ga\u00eet\u00e9 Lyrique, Palais de Tokyo, Pary\u017c), Proyector, International Video Art Festival czy FIPA 29\u2019 (Barritz). Dominik Ritszel bra\u0142 udzia\u0142 w&nbsp;wielu wystawach grupowych m.in. \u201eSomeone I&nbsp;have been observing for some time\u201d w&nbsp;Pastificio Cerere, \u201eMetronomics\u201d w&nbsp;Another Vacant Space, \u201ePrzechwa\u0142ki i&nbsp;pogr\u00f3\u017cki\u201d w&nbsp;Trafostacji Sztuki, \u201eCzekaj\u0105c na lepsze czasy\u201d w&nbsp;Miejscu Projekt\u00f3w Zach\u0119ty. Indywidualnie wystawia\u0142 w&nbsp;Galerii CSW Kronika w&nbsp;Bytomiu, Baszcie Czarownic w&nbsp;Sopocie, Bank Pekao Project Roomie i&nbsp;Studiu&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;Tommaseo w&nbsp;Trie\u015bcie. Reprezentowa\u0142 Polsk\u0119 na Biennale Balticum w&nbsp;2016 roku (Rauma, Finlandia).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"http:\/\/www.ritszeldominik.com\" data-type=\"link\" data-id=\"www.ritszeldominik.com\">www.ritszeldominik.com<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/dominikritszel\/\">https:\/\/www.instagram.com\/dominikritszel\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Emilia Kutrzeba: O&nbsp;realizacji Filmu o&nbsp;szkole (2014) piszesz: \u201eZarejestrowane wn\u0119trza takie jak korytarze, pomieszczenia lekcyjne, sale gimnastyczne, a&nbsp;tak\u017ce ich aran\u017cacje zosta\u0142y uj\u0119te jako przyk\u0142ad opresyjnego systemu geometrycznych kszta\u0142t\u00f3w, systemu linii i&nbsp;okr\u0119g\u00f3w. Film o&nbsp;szkole zwraca tym samym uwag\u0119 na otoczenie, w&nbsp;kt\u00f3rym kszta\u0142tuje si\u0119 wsp\u00f3lnota szkolna, a&nbsp;tak\u017ce to, co czyni j\u0105 bardziej zintegrowan\u0105 i&nbsp;solidarn\u0105, a&nbsp;co prowadzi do generowania [\u2026]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"wp_typography_post_enhancements_disabled":false,"footnotes":""},"categories":[15,13],"tags":[],"class_list":["post-251","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nr-45-sny","category-szerokie-ujecie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/251","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=251"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/251\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":252,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/251\/revisions\/252"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=251"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=251"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=251"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}