{"id":369,"date":"2025-03-23T22:22:54","date_gmt":"2025-03-23T21:22:54","guid":{"rendered":"https:\/\/16mm.com.pl\/?p=369"},"modified":"2025-03-23T22:22:54","modified_gmt":"2025-03-23T21:22:54","slug":"odtracenie-idealu-zwiazki-kobiety-i-bliskosc-w-filmach-marka-koterskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/2025\/03\/23\/odtracenie-idealu-zwiazki-kobiety-i-bliskosc-w-filmach-marka-koterskiego\/","title":{"rendered":"Odtr\u0105cenie idea\u0142u. Zwi\u0105zki, kobiety i blisko\u015b\u0107 w filmach Marka Koterskiego"},"content":{"rendered":"\n
\"162108255_904177290377415_1260353761686008696_n\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Kadr z filmu Dzie\u0144 \u015bwira<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u201eAle ja w\u0142a\u015bciwie nie mam czasu i miejsca na kobiet\u0119 \u017cycia w moim \u017cyciu. Marz\u0119 o niej, ale\u2026 nie mam miejsca ani czasu.\u201d Tym zdaniem Adam Miauczy\u0144ski w filmie Dzie\u0144 \u015awira <\/em>(2002) skwitowa\u0142 propozycj\u0119 wsp\u00f3lnego \u017cycia ze swoj\u0105 wymarzon\u0105 kobiet\u0105. Jednocze\u015bnie po raz kolejny oddali\u0142 si\u0119 od zrealizowania swojego pragnienia blisko\u015bci z drug\u0105 osob\u0105.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Polski widz zna si\u0119 z Adamem Miauczy\u0144skim (albo z Micha\u0142em, jak by\u0142o to w przypadku \u017bycia wewn\u0119trznego<\/em> [1986] oraz Porno<\/em> [1989]) od 1984 roku, kiedy to mogli\u015bmy ogl\u0105da\u0107 jego perypetie w filmie Dom wariat\u00f3w<\/em>. Od tamtego momentu mieli\u015bmy wiele okazji, aby dog\u0142\u0119bnie przyjrze\u0107 si\u0119 porte parole Marka Koterskiego. Miauczy\u0144ski to Wokulski naszych czas\u00f3w. Romantyk, kt\u00f3ry nie mo\u017ce odnale\u017a\u0107 si\u0119 w \u017cadnej rzeczywisto\u015bci \u2013 zar\u00f3wno komunistycznej, jak i tej po 1989 roku, kiedy niezrozumia\u0142e zasady egzystencji sta\u0142y si\u0119 jeszcze bardziej zawi\u0142e. To inteligent w \u015brednim wieku, niepotrafi\u0105cy nauczy\u0107 si\u0119 j\u0119zyka angielskiego, a jednocze\u015bnie zdaj\u0105cy sobie spraw\u0119 z trudno\u015bci rodzimej mowy. Cz\u0142owiek zamkni\u0119ty w betonowym wi\u0119zieniu jednakowych blok\u00f3w mieszkalnych, nienawidz\u0105cy \u017cycia w du\u017cym mie\u015bcie (szczeg\u00f3lnie w \u0141odzi). Przes\u0105dny pedant, pa\u0142aj\u0105cy nienawi\u015bci\u0105 do w\u0142asnej matki. A to tylko wierzcho\u0142ek g\u00f3ry lodowej bogatego rysu charakterologicznego Adasia.<\/p>\n\n\n\n

Tematem tego numeru jest szeroko pojmowana blisko\u015b\u0107, wi\u0119c r\u00f3wnie dobrze mo\u017cna napisa\u0107 tak\u017ce o jej braku. Je\u017celi jednak zastanowimy si\u0119 nad filmami Koterskiego, dojdziemy do wniosku, \u017ce sprawa jest du\u017co bardziej skomplikowana. Czy dla Adama Miauczy\u0144skiego za\u017cy\u0142o\u015b\u0107 z idealn\u0105 partnerk\u0105, czy te\u017c z jak\u0105kolwiek kobiet\u0105 jest w og\u00f3le mo\u017cliwa? A mo\u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 w filmach Koterskiego jest tylko u\u0142ud\u0105 a pragnienie blisko\u015bci mo\u017cna zrealizowa\u0107 jedynie w sferze romantyczno-erotycznych marze\u0144?<\/p>\n\n\n\n

Przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 figurze kobiety w filmach Koterskiego, mo\u017cemy doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce niech\u0119\u0107 Adasia wobec p\u0142ci pi\u0119knej rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 od jego matki. Ju\u017c w Nic \u015amiesznego <\/em>(1995) wydawa\u0142a si\u0119 ona osob\u0105 nader kontroluj\u0105c\u0105 \u017cycie g\u0142\u00f3wnego bohatera. Jak\u017ce inaczej wyt\u0142umaczy\u0107 fakt, i\u017c swojego ma\u0142ego synka ubiera\u0142a w dziewcz\u0119ce ubranka? Potwierdza to scena z Dnia \u015awira<\/em>, kiedy czterdziestodziewi\u0119cioletni Ada\u015b w trakcie monologu obwinia matk\u0119 za wszystkie swoje \u017cyciowe niepowodzenia. Jednocze\u015bnie nie konfrontuje z ni\u0105 swoich \u017cyciowych partnerek. Nawet je\u015bli Ma\u0142gorzata z Ajlawju <\/em>(1999) <\/em>odwiedza dom matki protagonisty, kobiety nie zamieniaj\u0105 ze sob\u0105 \u017cadnego s\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna stwierdzi\u0107, i\u017c Ada\u015b ju\u017c od najm\u0142odszych lat piel\u0119gnowa\u0142 swoj\u0105 niech\u0119\u0107 do kobiet. W oczywisty spos\u00f3b ten skrzywiony obraz p\u0142ci pi\u0119knej musia\u0142 rezonowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c w doros\u0142ym \u017cyciu g\u0142\u00f3wnego bohatera. Zatem jak wp\u0142yn\u0119\u0142o to na przedstawianie ich w filmach Koterskiego? Najtrafniejsze by\u0142oby stwierdzenie, \u017ce pe\u0142ni\u0105 one rol\u0119 stricte <\/em>przedmiotow\u0105. Cho\u0107 ju\u017c w \u017byciu wewn\u0119trznym <\/em>mogli\u015bmy pozna\u0107 \u017con\u0119 bohatera, ta praktycznie nie odzywa\u0142a si\u0119 ani s\u0142owem. W Porno <\/em>natomiast, kobiety s\u0105 niemal erotycznym gad\u017cetem, b\u0119d\u0105cym motorem nap\u0119dowym skeczowej narracji filmu. Oto bowiem Micha\u0142 przygl\u0105da si\u0119 swojemu dotychczasowemu \u017cyciu, wspominaj\u0105c wszystkie kobiety, z kt\u00f3rymi \u0142\u0105czy\u0142a go seksualna za\u017cy\u0142o\u015b\u0107. Jak mo\u017cna si\u0119 domy\u015bli\u0107, w takim sposobie prezentacji nie ma miejsca na skomplikowane portrety psychologiczne bohaterek. Podobn\u0105 struktur\u0119 ma r\u00f3wnie\u017c film Nic \u015amiesznego<\/em>, gdzie obserwujemy protagonist\u0119 poszukuj\u0105cego swojej jedynej Ma\u0142gorzaty. Zanim jednak zi\u015bci si\u0119 jego marzenie, kilka razy spr\u00f3buje szcz\u0119\u015bcia z innymi kobietami: z \u201edziewczyn\u0105 z podpalonymi w\u0142osami\u201d, \u201edziewczyn\u0105 z dobrym dmuchem\u201d, \u201esklepowej w czapce\u201d, czy te\u017c z \u201edziewczyn\u0105, maj\u0105c\u0105 cztery orgazmy z owczarzem\u201d. Kobiety, kt\u00f3re spotyka Ada\u015b na drodze mi\u0142osno-egzystencjalnych przyg\u00f3d, stanowi\u0105 jedynie przelotn\u0105 znajomo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

W ko\u0144cu po wielu pr\u00f3bach udaje mu si\u0119 odnale\u017a\u0107 wymarzon\u0105 Ma\u0142gorzat\u0119. Wszystko zaczyna si\u0119 idealnie uk\u0142ada\u0107 \u2013 to kobieta, z kt\u00f3r\u0105 Ada\u015b mo\u017ce odszuka\u0107 wsp\u00f3lny j\u0119zyk. Nawet sama zainteresowana jest gotowa porzuci\u0107 m\u0119\u017ca na rzecz sp\u0119dzenia \u017cycia z protagonist\u0105. Jak to bywa w przypadku film\u00f3w Koterskiego, idylla trwa jednak bardzo kr\u00f3tko. Ada\u015b nie jest w stanie uprawia\u0107 seksu z Ma\u0142gorzat\u0105, poniewa\u017c, jak sam twierdzi, boi si\u0119, \u017ce w trakcie mi\u0142osnych uciech b\u0119dzie \u201epryka\u0142\u201d. W ten spos\u00f3b definitywnie upadaj\u0105 szans\u0119 na wielk\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107, mimo najszczerszych ch\u0119ci obu kochank\u00f3w. Ada\u015b dokonuje psychosomatycznej reakcji obronnej na ewentualn\u0105 blisko\u015b\u0107. A co z \u017con\u0105? Okazuje si\u0119, \u017ce jej losy b\u0119d\u0105 identyczne w ka\u017cdym z kolejnych film\u00f3w Koterskiego. Nie ma w nich miejsca na pojednanie, czy dialog. Relacje Adasia z \u017con\u0105 s\u0105 albo w trakcie rozpadu (Nic \u015bmiesznego<\/em>, Ajlawju<\/em>), albo te\u017c jedyne co ich \u0142\u0105czy po rozwodzie to wsp\u00f3lne wychowywanie dziecka (Dzie\u0144 \u015awira<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Niemniej, w panteonie tych samych, przelotnych relacji z kobietami , jeden film \u2013 Ajlawju<\/em> \u2013 zmienia sytuacje o sto osiemdziesi\u0105t stopni, staj\u0105c si\u0119 \u201ewybrykiem natury\u201d w kinematografii Koterskiego. Jedynymi epizodycznymi postaciami kobiecymi s\u0105 ca\u0142kowicie nieobecna i niemal milcz\u0105ca \u017cona g\u0142\u00f3wnego bohatera oraz jego matka. Natomiast Gosia (Gosia, nie Ma\u0142gorzata) w interpretacji Katarzyny Figury to osoba pewna siebie, nieboj\u0105ca si\u0119 wypowiedzie\u0107, a wr\u0119cz wykrzycze\u0107 w\u0142asnego zdania i, co wa\u017cne, niedaj\u0105ca si\u0119 zdominowa\u0107 Adasiowi. Wr\u0119cz mo\u017cna by wskaza\u0107, i\u017c to ona sprawuje kontrole nad zwi\u0105zkiem bohater\u00f3w. Burzliwy romans przypomina ten, kt\u00f3ry mo\u017cemy ogl\u0105da\u0107 w klasycznie opowiadanych melodramatach. Tw\u00f3rcy kultowych ekranowych romans\u00f3w zazwyczaj staraj\u0105 si\u0119 zderza\u0107 ze sob\u0105 dwie pozornie niepasuj\u0105cych do siebie osoby.<\/p>\n\n\n\n

Tak samo jest w przypadku Ajlawju<\/em>. Ada\u015b i Gosia to zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne charaktery, mi\u0119dzy kt\u00f3rymi a\u017c iskrzy, nie tylko od erotycznych uciech, ale te\u017c od masy nieporozumie\u0144 i \u017calu. Podsumowuj\u0105c \u2013 nie mog\u0105 by\u0107 razem, cho\u0107 nie mog\u0105 bez siebie \u017cy\u0107. Ada\u015b jest notorycznie zazdrosny o Gosie, jednocze\u015bnie unaoczniaj\u0105c swoj\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107 i brak wiary w swoj\u0105 m\u0119sko\u015b\u0107. Przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 historii burzliwego zwi\u0105zku, wydaje si\u0119, i\u017c szcz\u0119\u015bliwe zako\u0144czenie dla tej pary jest niemo\u017cliwe. I kiedy my\u015blimy, \u017ce marzenia Adasia o blisko\u015bci ponownie spe\u0142zn\u0105 na niczym, zako\u0144czenie Ajlawju <\/em>zdaje si\u0119 przeczy\u0107 tym przypuszczeniom. Oto w fina\u0142owej scenie bohaterowie jad\u0105 na rowerze. Wje\u017cd\u017caj\u0105c na nier\u00f3wny teren parku, Ada\u015b nie mo\u017ce utrzyma\u0107 r\u00f3wnowagi, po czym kochankowie spadaj\u0105 na traw\u0119, \u015bmiej\u0105c si\u0119 przy tym do rozpuku. Czy\u017cby w \u017cyciu Adasia zapali\u0142a si\u0119 iskierka nadziei, \u017ce tym razem si\u0119 uda? W czasie projekcji filmu na pewno nie b\u0119dzie nam dane tego dostrzec. Ale jest chocia\u017c nadzieja.<\/p>\n\n\n\n

Lata mija\u0142y, a Koterski nie zdecydowa\u0142 si\u0119 na kontynuacje los\u00f3w filmowej pary. Dopiero w 2002 roku, za spraw\u0105 cytowanego na pocz\u0105tku Dnia \u015awira, <\/em>Koterski po raz kolejny udowodni\u0142, \u017ce dla bohatera nie ma ju\u017c \u017cadnej nadziei na blisko\u015b\u0107. Mistyczna, najbli\u017csza idea\u0142owi Ma\u0142gorzata zosta\u0142a zamieniona na El\u017cbiet\u0119\/Eluni\u0119, pierwsz\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 Adasia. Niemniej zmiana imienia nie zapowiada zmiany w wizerunku wymarzonej kobiety bohatera. Jednak, co najbardziej dojmuj\u0105ce, w przypadku Dnia \u015awira <\/em>Ada\u015b nie do\u015bwiadcza blisko\u015bci na \u017cadnym polu. Nie ma przyjaci\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy pojawiali si\u0119 w Nic \u015amiesznego<\/em>, albo  starszego brata, jak mia\u0142o to miejsce w Porno<\/em>. Ada\u015b pr\u00f3buje r\u00f3wnie\u017c bezskutecznie dogada\u0107 si\u0119 ze swoim jedynym synem, b\u0119d\u0105cym egzemplifikacj\u0105 galopuj\u0105cej sztafety pokole\u0144, tworz\u0105cej jednocze\u015bnie nieprzenikaln\u0105 barier\u0119 w procesie komunikacji. Jednak to podej\u015bcie zako\u0144czy si\u0119 fiaskiem. Mo\u017ce chocia\u017c uda mu si\u0119 zawrze\u0107 dobr\u0105 znajomo\u015b\u0107 z s\u0105siadami, kt\u00f3rych codziennie mija? W \u017cadnym wypadku. To jedynie kolejne triggery frustracji Adasia. W przerwach mi\u0119dzy napadami furii oraz \u017calu bohater wspomina El\u017cbiet\u0119. Wyobra\u017ca sobie wsp\u00f3lne spotkanie z kobiet\u0105, kt\u00f3ra jest spe\u0142nieniem jego marze\u0144. Po chwili namys\u0142u decyduje si\u0119 j\u0105 opu\u015bci\u0107, przekonany, i\u017c b\u0119dzie w stanie znale\u017a\u0107 jeszcze lepsz\u0105 partnerk\u0119. Mimo pro\u015bby El\u017cbiety, Ada\u015b, nie zwracaj\u0105c na ni\u0105 uwagi, zostawia j\u0105, a tym samym wraca do swojej smutnej rzeczywisto\u015bci. Tam te\u017c jedyne co go czeka to samotne jednoosobowe \u0142\u00f3\u017cko oraz \u201eGazeta wyborcza\u201d, kt\u00f3ra na pewno nie b\u0119dzie s\u0142u\u017cy\u0142a mu do czytania.<\/p>\n\n\n\n

W ostatnim dziele Koterskiego 7 uczu\u0107<\/em> (2018) scena otwieraj\u0105ca rozgrywa si\u0119 w trakcie sesji u psychoterapeuty. Prowadz\u0105cy konfrontuje Adasia z jego w\u0142asn\u0105 emocjonalno\u015bci\u0105, staraj\u0105c si\u0119 wpoi\u0107 mu z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 uczu\u0107 \u2013 w tym r\u00f3wnie\u017c mi\u0142o\u015bci. By\u0107 mo\u017ce filmowy Miauczy\u0144ski zda sobie jeszcze spraw\u0119 z w\u0142asnych problem\u00f3w, od kt\u00f3rych bezustannie ucieka, odtr\u0105caj\u0105c swoich najbli\u017cszych oraz odnajdzie szans\u0119 na prawdziw\u0105 i szczer\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107. By\u0107 mo\u017ce w kolejnym filmie zazna blisko\u015bci, kt\u00f3rej tak mocno pragnie i tym razem jej nie odrzuci.<\/p>\n\n\n\n

Maciej Kordal<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kadr z filmu Dzie\u0144 \u015bwira \u201eAle ja w\u0142a\u015bciwie nie mam czasu i miejsca na kobiet\u0119 \u017cycia w moim \u017cyciu. Marz\u0119 o niej, ale\u2026 nie mam miejsca ani czasu.\u201d Tym zdaniem Adam Miauczy\u0144ski w filmie Dzie\u0144 \u015awira (2002) skwitowa\u0142 propozycj\u0119 wsp\u00f3lnego \u017cycia ze swoj\u0105 wymarzon\u0105 kobiet\u0105. Jednocze\u015bnie po raz kolejny oddali\u0142 si\u0119 od zrealizowania swojego pragnienia blisko\u015bci z drug\u0105 osob\u0105. Polski widz [\u2026]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"wp_typography_post_enhancements_disabled":false,"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[],"class_list":["post-369","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nr-44-bliskosc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/369","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=369"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/369\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":370,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/369\/revisions\/370"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=369"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=369"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=369"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}