{"id":403,"date":"2025-03-23T23:16:29","date_gmt":"2025-03-23T22:16:29","guid":{"rendered":"https:\/\/16mm.com.pl\/?p=403"},"modified":"2025-03-23T23:16:29","modified_gmt":"2025-03-23T22:16:29","slug":"glos-z-dkfu-niepoprawnie-politycznie-o-powaznych-problemach-nastolatkow-smiertelne-zauroczenie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/2025\/03\/23\/glos-z-dkfu-niepoprawnie-politycznie-o-powaznych-problemach-nastolatkow-smiertelne-zauroczenie\/","title":{"rendered":"G\u0141OS Z DKFU: Niepoprawnie politycznie o powa\u017cnych problemach nastolatk\u00f3w \u2013 \u201e\u015amiertelne zauroczenie\u201d"},"content":{"rendered":"\n

Chyba mog\u0119 za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce na has\u0142o \u201ekino m\u0142odzie\u017cowe lat 80.\u201d, w my\u015blach wi\u0119kszo\u015bci widz\u00f3w pojawiaj\u0105 si\u0119 obrazy z film\u00f3w Johna Hughesa lub z  tytu\u0142\u00f3w, kt\u00f3re estetycznie i tre\u015bciowo s\u0105 zbli\u017cone do tw\u00f3rczo\u015bci mistrza kina m\u0142odzie\u017cowego. Mo\u017ce to by\u0107 na przyk\u0142ad uj\u0119cie Johna Bendera podnosz\u0105cego pi\u0119\u015b\u0107 w ge\u015bcie triumfu w finale Klubu winowajc\u00f3w <\/em>(1985, J. Hughes), czy tytu\u0142owego bohatera Wolnego dnia Ferrisa Buellera<\/em> (1986, J. Hughes) \u015bpiewaj\u0105cego Twist and Shout <\/em> na paradzie w centrum Chicago. Bardziej wkr\u0119ceni w kino m\u0142odzie\u017cowe widzowie maj\u0105 pewnie w g\u0142owie obraz Johna Cusacka puszczaj\u0105cego z boomboxa In Your Eyes <\/em>Petera Gabriela pod oknem ukochanej w Nic nie m\u00f3w<\/em> (1989, C. Crowe), b\u0105d\u017a Toma Cruise\u2019a lipsyncuj\u0105cego do Old Time Rock and Roll <\/em>w Ryzykownym interesie<\/em> (1983, P. Brickman). Wszystkie  wymienione przeze mnie obrazy, wywo\u0142uj\u0105 w widzach pozytywne odczucia. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce z czasem  wype\u0142ni\u0142a je nostalgia, co poniek\u0105d odr\u00f3\u017cnia je od prze\u015bmiewczej, groteskowej wizji, kt\u00f3r\u0105 proponuje \u015amiertelne zauroczenie <\/em>(1988).<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Powodem nies\u0142abn\u0105cej popularno\u015bci film\u00f3w m\u0142odzie\u017cowych z lat 80. nie jest wy\u0142\u0105cznie nostalgia lub szeroko poj\u0119ta moda na ejtisy. W\u00f3wczas w kinie ameryka\u0144skim mieli\u015bmy do czynienia z renesansem gatunku \u2013 ameryka\u0144skie nastolatki dosta\u0142y postacie, z kt\u00f3rymi mog\u0142y si\u0119 identyfikowa\u0107, bo dzieli\u0142y z nimi problemy i troski. Oczywi\u015bcie w Hollywood kr\u0119cono wcze\u015bniej filmy o nastolatkach, ale najwi\u0119ksze hity kina m\u0142odzie\u017cowego z lat 70., Ameryka\u0144skie graffiti<\/em> (1973, G. Lucas) oraz Grease <\/em>(1978, R. Kleiser), opowiada\u0142y o czasach minionych, z kt\u00f3rymi wsp\u00f3\u0142czesnym nastolatkom by\u0142o si\u0119 dosy\u0107 trudno  uto\u017csami\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Poza tym, w ko\u0144c\u00f3wce lat 70. i na pocz\u0105tku lat 80., w kinie ameryka\u0144skim zacz\u0105\u0142 dominowa\u0107 obraz nastolatk\u00f3w kreowany w slasherach, w kt\u00f3rych imprezuj\u0105ca m\u0142odzie\u017c by\u0142a karana \u015bmierci\u0105 za swoj\u0105 rozwi\u0105z\u0142o\u015b\u0107 oraz podej\u015bcie do u\u017cywek. Do ko\u0144ca filmu prze\u017cywa\u0142a zwykle grzeczna i u\u0142o\u017cona \u201efinal girl\u201d. Slasherom przypisuje si\u0119 emancypacyjne tre\u015bci p\u0142yn\u0105ce z tego, \u017ce kobieta zazwyczaj pokonuje morderc\u0119, ale nie jest to niczym wi\u0119cej ni\u017c pudrowaniem podprogowego, konserwatywnego przekazu. By\u0142 on odpowiedzi\u0105 na konserwatywny zwrot ameryka\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa, zwi\u0105zany ze wzrostem przest\u0119pczo\u015bci i obawami o bezpiecze\u0144stwo. Nastolatki w slasherach przypominaj\u0105 swoim zachowaniem hipis\u00f3w, kt\u00f3rzy po upadku kontestacji, nie cieszyli si\u0119 w spo\u0142ecze\u0144stwie specjalnym powa\u017caniem. Zamiast kojarzy\u0107 si\u0119 z protestami przeciw wojnie w Wietnamie, byli \u0142\u0105czeni z piciem, \u0107paniem i uprawianiem wolnego seksu. Nieprzypadkowo te czynno\u015bci najcz\u0119\u015bciej karano \u015bmierci\u0105 w slasherach.<\/p>\n\n\n\n

John Hughes, przy wsp\u00f3\u0142udziale takich tw\u00f3rc\u00f3w jak Amy Heckerling oraz Cameron Crowe, nada\u0142 nastolatkom g\u0142\u0119bi. Bohaterowie w filmach m\u0142odzie\u017cowych z lat 80. dalej, jak to m\u0142odzi ludzie, potrafili zachowywa\u0107 si\u0119 skrajnie nieodpowiedzialnie, ale zosta\u0142 temu nadany kontekst. Na przyk\u0142ad gdy postacie z  Klubu winowajc\u00f3w <\/em>pal\u0105 w jednej ze scen marihuan\u0119, nie s\u0142u\u017cy to pokazaniu hedonistycznych zachowa\u0144 w\u015br\u00f3d m\u0142odych, lecz pomaga bohaterom otworzy\u0107 si\u0119 i ujawni\u0107 swoje problemy.<\/p>\n\n\n\n

\u201eDrogi pami\u0119tniczku, m\u00f3j nastoletni l\u0119k przyni\u00f3s\u0142 ju\u017c ofiary \u015bmiertelne\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nastoletnia niepewno\u015b\u0107, l\u0119k i nieprzystosowanie spo\u0142eczne, by\u0142y tematem wielu  film\u00f3w, ale \u017caden nie wyni\u00f3s\u0142 tych problem\u00f3w na podobny poziom satyry i groteski, co \u015amiertelne zauroczenie<\/em>. Na pierwszy rzut oka czarna komedia wyre\u017cyserowana przez Michaela Lehmanna i napisana przez Daniela Watersa nie ma wiele wsp\u00f3lnego z innymi filmami m\u0142odzie\u017cowymi z lat 80. Tw\u00f3rcy w zupe\u0142nie przerysowany i politycznie niepoprawny spos\u00f3b podeszli do tematu samob\u00f3jstw w\u015br\u00f3d m\u0142odych. Wra\u017cliwsi widzowie mogliby pewnie zarzuci\u0107 filmowi, \u017ce ten na\u015bmiewa si\u0119 z tragedii i problem\u00f3w psychicznych, ale nic bardziej mylnego. W \u015amiertelnym zauroczeniu <\/em>ostrze krytyki jest skierowane w stron\u0119 doros\u0142ych, kt\u00f3rzy w zdziecinnia\u0142y spos\u00f3b podchodz\u0105 do kwestii samob\u00f3jstw nastolatk\u00f3w. Ich zachowanie  wydaje si\u0119 odbiciem tego, jak sytuacj\u0119 potraktowano w Stanach Zjednoczonych lat 80. Jednym z element\u00f3w \u201ekampanii reakcyjnej na samob\u00f3jstwa\u201d staje si\u0119 w \u015bwiecie filmu piosenka Teenage Suicide (Don\u2019t do It)<\/em>, kt\u00f3ra nawo\u0142uje do niepope\u0142niania tytu\u0142owego czynu przez nastolatk\u00f3w. Parodiuje ona utw\u00f3r Don\u2019t Try Suicide <\/em>grupy Queen, (nagrany w 1980 roku) w bardzo naiwny spos\u00f3b podchodz\u0105cy do tego powa\u017cnego tematu. Obydwa kawa\u0142ki \u0142\u0105czy to, \u017ce nie pr\u00f3buj\u0105 ustali\u0107 powod\u00f3w samob\u00f3jstw w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy. U\u017cycie piosenki Teenage Suicide (Don\u2019t do It) <\/em>w \u015amiertelnym zauroczeniu <\/em>jest jednym z element\u00f3w sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na krytyk\u0119 podej\u015bcia doros\u0142ych do problem\u00f3w nastolatk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W zasadzie ka\u017cdy doros\u0142y w filmie zachowuje si\u0119 bardziej dziecinnie ni\u017c nastoletni bohaterowie, a najbardziej jaskrawym tego przyk\u0142adem jest relacja J.D. (Christian Slater) z ojcem. W niekt\u00f3rych scenach dochodzi mi\u0119dzy nimi do zamiany r\u00f3l: J.D. zachowuje si\u0119 jak jego ojciec, kt\u00f3ry z kolei zaczyna przypomina\u0107 swojego podopiecznego. Mo\u017cna uzna\u0107 to za sparodiowanie doros\u0142ych postaci z film\u00f3w Johna Hughesa, gdzie pe\u0142noletni bohaterowie byli du\u017co bardziej dziecinni naiwni i po prostu g\u0142upsi od m\u0142odzie\u017cy. Najbardziej skrajnym tego przyk\u0142adem jest dyrektor Ed Rooney z Wolnego dnia Ferrisa Buellera<\/em>, kt\u00f3ry pr\u00f3buje przy\u0142apa\u0107 tytu\u0142owego bohatera na wagarach. Ferrisowi za ka\u017cdym razem udaje si\u0119 przechytrzy\u0107 swojego prze\u0142o\u017conego.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wnym w\u0105tkiem \u015amiertelnego zauroczenia<\/em> jest jednak mordercza krucjata J.D. i zmanipulowanej przez niego Veronici (Winona Ryder) przeciw popularnym dzieciakom. Reprezentuj\u0105 je trzy pr\u00f3\u017cne Heather oraz szkolni sportowcy, kt\u00f3rzy lubuj\u0105 si\u0119 w zn\u0119caniu nad s\u0142abszymi. W\u0142a\u015bciwie tw\u00f3rcy nie nadali wi\u0119kszej g\u0142\u0119bi ofiarom, s\u0105 one w przerysowany spos\u00f3b z\u0142e. Popularne dzieciaki  widzimy z perspektywy tych mniej lubianych. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce g\u0142\u00f3wni bohaterowie realizuj\u0105 marzenie, tkwi\u0105ce w g\u0142owach niekt\u00f3rych nastolatk\u00f3w, czyli ch\u0119\u0107 zabicia swoich dr\u0119czycieli. Ju\u017c w momencie premiery film wzbudzi\u0142 spore kontrowersje, ale w\u0105tek zab\u00f3jstw w szkole wydawa\u0142 si\u0119 pewnie wtedy o wiele bardziej odklejony od rzeczywisto\u015bci, ni\u017c w aktualnym \u015bwiecie, w kt\u00f3rym ameryka\u0144skie spo\u0142ecze\u0144stwo musia\u0142o przepracowa\u0107 zamach w Columbine i inne szkolne strzelaniny.<\/p>\n\n\n\n

Producenci byli \u015bwiadomi tych kontrowersji i wymogli na tw\u00f3rcach zmian\u0119 zako\u0144czenia. W pierwotnej wersji scenariusza Veronica zabija z broni palnej J.D. i przywi\u0105zuje do siebie bomb\u0119 (o wiele wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c ostatecznie widzimy w filmie), dokonuj\u0105c swojego \u017cywota w wybuchu. Potem akcja mia\u0142a przenie\u015b\u0107 si\u0119\u2026 do nieba, dope\u0142niaj\u0105c monolog J.D. o tym, \u017ce jedynym miejscem, w kt\u00f3rym wszyscy si\u0119 pojednaj\u0105 jest w\u0142a\u015bnie raj. W nienakr\u0119conej nigdy scenie r\u00f3\u017cne szkolne kliki ta\u0144czy\u0142y razem ze sob\u0105, a najmniej popularna w szkole Martha Dunnstock (Carrie Lynn) \u015bpiewa\u0142a na scenie. To mroczniejsze zako\u0144czenie mocniej dzia\u0142a na wyobra\u017ani\u0119 i na papierze wygl\u0105da lepiej ni\u017c po\u0142owiczny happy end z finalnej wersji filmu. W kontek\u015bcie przemiany postaci Veronici o wiele bardziej sprawiedliwe i logiczne wydaje si\u0119 jednak rozwi\u0105zanie, w kt\u00f3rym dochodzi do odkupienia bohaterki i kontynuacji jej drogi przez nawi\u0105zanie przyja\u017ani z jeszcze bardziej odrzucon\u0105 w szkole Marth\u0105. Ten wariant wpisuje si\u0119 w tradycj\u0119 zako\u0144cze\u0144 daj\u0105cych nadziej\u0119 z film\u00f3w Hughesa.<\/p>\n\n\n\n

\u015amiertelne zauroczenie <\/em>nie odnios\u0142o sukcesu komercyjnego w kinach, ale z czasem zyska\u0142o status dzie\u0142a kultowego, a jego tw\u00f3rcy otrzymali szans\u0119 na ponowe wykazanie si\u0119. Michael Lehmann i Daniel Waters pracowali jeszcze razem przy nies\u0142awnym, \u201enagrodzonym\u201d trzema Z\u0142otymi Malinami Hudsonie Hawku <\/em>(1991). Lehmann , zrealizowa\u0142 potem par\u0119 film\u00f3w, ale \u017caden nie zdoby\u0142 takiej pozycji jak jego debiut i od 2007 roku pracuje wy\u0142\u0105cznie jako re\u017cyser odcink\u00f3w seriali telewizyjnych. O wiele ciekawiej prezentowa\u0142a si\u0119 kariera Daniela Watersa, kt\u00f3ry w swoim CV ma scenariusz do kasowego Powrotu Batmana <\/em>(1992, T. Burton) i wsp\u00f3\u0142tworzenie scenariusza do Cz\u0142owieka demolki<\/em> (1993, M. Brambilla).<\/em><\/p>\n\n\n\n

W ostatnich latach tw\u00f3rcy mog\u0105 by\u0107 dumni z rozro\u015bni\u0119cia si\u0119 franczyzy wok\u00f3\u0142 ich kultowego dzie\u0142a. W 2013 roku swoj\u0105 premier\u0119 mia\u0142 Heathers: The Musical\u2013 <\/em>musicalowa wersja filmu,<\/em> kt\u00f3ra w 2014 roku przenios\u0142a si\u0119 na Off-Broadway, a w 2018 odby\u0142y si\u0119 jej pokazy na londy\u0144skim West Endzie. Sztuka sta\u0142a si\u0119 tak\u017ce tematem jednego z musicalowych odcink\u00f3w serialu Riverdale <\/em>(2017, The CW). Ostatnim elementem franczyzy jest serial telewizyjny Heathers<\/em> (2018, Paramount Network), <\/em>kt\u00f3ry stara\u0142 si\u0119 uwsp\u00f3\u0142cze\u015bni\u0107 histori\u0119 i uczyni\u0107 j\u0105 jeszcze bardziej kontrowersyjn\u0105. Odznaczaj\u0105ce si\u0119 klasyczn\u0105 urod\u0105, trzy bia\u0142e Heather zosta\u0142y zast\u0105pione przez \u201ecia\u0142opozytywn\u0105\u2019\u2019 dziewczyn\u0119, osob\u0119 niebinarn\u0105 i mulatk\u0119, kt\u00f3ra, co budzi najwi\u0119cej w\u0105tpliwo\u015bci, udaje lesbijk\u0119, by zyska\u0107 popularno\u015b\u0107. Serial wywo\u0142a\u0142 oczekiwane kontrowersje i poni\u00f3s\u0142 spektakularn\u0105 pora\u017ck\u0119. Tylko ogl\u0105dalno\u015b\u0107 pierwszego odcinka przekroczy\u0142a sto tysi\u0119cy widz\u00f3w, w efekcie czego ostatni epizod nie zosta\u0142 nawet wy\u015bwietlony w ameryka\u0144skiej telewizji.<\/p>\n\n\n\n

Serial wci\u0105\u017c ma jednak szanse, \u017ceby sta\u0107 si\u0119 dzie\u0142em kultowym tak jak film.  Podobnej szansy niestety nie dostanie niedosz\u0142y sequel \u015amiertelnego zauroczenia<\/em>, w kt\u00f3rym Veronica Sawyer mia\u0142a zosta\u0107 asystentk\u0105 granej przez Meryl Streep senator o imieniu\u2026Heather.<\/p>\n\n\n\n

Jasiek Bryg<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Chyba mog\u0119 za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce na has\u0142o \u201ekino m\u0142odzie\u017cowe lat 80.\u201d, w my\u015blach wi\u0119kszo\u015bci widz\u00f3w pojawiaj\u0105 si\u0119 obrazy z film\u00f3w Johna Hughesa lub z  tytu\u0142\u00f3w, kt\u00f3re estetycznie i tre\u015bciowo s\u0105 zbli\u017cone do tw\u00f3rczo\u015bci mistrza kina m\u0142odzie\u017cowego. Mo\u017ce to by\u0107 na przyk\u0142ad uj\u0119cie Johna Bendera podnosz\u0105cego pi\u0119\u015b\u0107 w ge\u015bcie triumfu w finale Klubu winowajc\u00f3w (1985, J. Hughes), czy tytu\u0142owego bohatera Wolnego dnia [\u2026]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"wp_typography_post_enhancements_disabled":false,"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"class_list":["post-403","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nr-43-bilans"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/403","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=403"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/403\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":404,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/403\/revisions\/404"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=403"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=403"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=403"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}