{"id":406,"date":"2025-03-23T23:18:19","date_gmt":"2025-03-23T22:18:19","guid":{"rendered":"https:\/\/16mm.com.pl\/?p=406"},"modified":"2025-03-23T23:18:19","modified_gmt":"2025-03-23T22:18:19","slug":"dzieci-i-ryby-glos-maja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/2025\/03\/23\/dzieci-i-ryby-glos-maja\/","title":{"rendered":"Dzieci i ryby g\u0142os maj\u0105"},"content":{"rendered":"\n
\"131673786_302358314447190_2649605703780699731_n\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Wielorybnik<\/em><\/strong> Filipa Jurjewa pod\u0105\u017ca za tradycj\u0105 rosyjskiego kina metafizycznego i jednocze\u015bnie przeciera szlaki nowemu<\/strong> nurt<\/strong>owi, d\u0105\u017c\u0105cemu do zwr<\/strong>\u00f3<\/strong>cenia uwagi na \u201einnego\u201d. M\u0142ody re\u017cyser udowadnia, \u017ce osadzaj\u0105c tak zwan\u0105 <\/strong>Bildungsroman<\/em><\/strong> w niezwyk\u0142ym kontek\u015bcie, mo\u017cna odkry\u0107 j\u0105 na nowo. Pe\u0142<\/strong>nometra<\/strong>\u017cowy debiut Jurjewa, prezentowany na  Nowych Horyzont<\/strong>ach<\/strong>, b\u0119dzie dost\u0119pny na platformie <\/strong>MOJEeKINO<\/strong> w ramach tegorocznego Festiwalu Film<\/strong>\u00f3<\/strong>w Rosyjskich Sputnik nad Polsk\u0105.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W jednym z najdalszych zak\u0105tk\u00f3w Rosji \u2013 na P\u00f3\u0142wyspie Czukockim \u2013 razem ze swoim dziadkiem (Niko\u0142aj Tatato) mieszka Liosza (naturszczyk W\u0142adimir Onochow), b\u0119d\u0105cy przedstawicielem miejskiej ludno\u015bci. Czukcze od lat polowali tu na wieloryby, czym, mimo m\u0142odego wieku, zajmuje si\u0119 te\u017c g\u0142\u00f3wny bohater. Oryginalny tytu\u0142 filmu, Kitoboj<\/em>, czyli ten, kto zabija wieloryby, prawdopodobnie zawiera gr\u0119 j\u0119zykow\u0105. Liosza ma kilkana\u015bcie lat, a \u201eboj\u201d brzmi dok\u0142adnie tak samo, jak angielskie s\u0142owo \u201eboy\u201d. To z tym j\u0119zykiem s\u0105siedniego, ale jak\u017ce niedost\u0119pnego kraju, ch\u0142opiec z Czukotki b\u0119dzie musia\u0142 si\u0119 zmierzy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Akcja rozgrywa si\u0119 w rybackiej wiosce na g\u0142\u0119bokiej prowincji, w kt\u00f3rej jednak jest dost\u0119p do Internetu. Globalizacja, cho\u0107 z du\u017cym op\u00f3\u017anieniem, ostatecznie dotkn\u0119\u0142a  miejscow\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119. Tylko nieliczni autochtoni dbaj\u0105 o zachowanie to\u017csamo\u015bci, tak jak m\u00f3wi\u0105cy po czukocku i znaj\u0105cy wierzenia przodk\u00f3w dziadek Lioszy. \u015awiat g\u0142\u00f3wnego bohatera jest w du\u017cej mierze zmaskulinizowany, dlatego t\u0119skni\u0105cy za kobietami miejscowi m\u0119\u017cczy\u017ani czasem ogl\u0105daj\u0105 erotyczne streamy, prowadzone przez ameryka\u0144skie striptizerki. W jednej z nich  zakochuje si\u0119 Liosza, co staje si\u0119 punktem zwrotnym fabule. Mi\u0142o\u015b\u0107 doprowadzi nastolatka do Ameryki le\u017c\u0105cej w odleg\u0142o\u015bci jedynie stu kilometr\u00f3w od jego  rodzinnej osady. W tym ryzykownym przedsi\u0119wzi\u0119ciu mo\u017cna dostrzec pewnego rodzaju resentyment, bowiem Alaska w \u015bwiadomo\u015bci zbiorowej Rosjan  nadal kojarzy si\u0119 z imperium Romanow\u00f3w, kt\u00f3rego by\u0142a  cz\u0119\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

W kulturze masowej Rosj\u0119 i Stany Zjednoczone postrzega si\u0119 wy\u0142\u0105cznie jako antagonist\u00f3w, mimo \u017ce mi\u0119dzy tymi krajami  jest mn\u00f3stwo podobie\u0144stw: olbrzymie terytorium  i  ustr\u00f3j, r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 religijna i etniczna, mesjanizm. Nie przez przypadek internetowa mi\u0142o\u015b\u0107 Lioszy mieszka w Detroit \u2013 mie\u015bcie, kt\u00f3re jest symbolem upad\u0142o\u015bci. Przecie\u017c Ameryka to nie tylko Nowy Jork i Kalifornia, a Rosja nie sk\u0142ada si\u0119 wy\u0142\u0105cznie z Moskwy i Petersburga. A skoro pierwszy \u015bwiat jest lustrzanym odbiciem drugiego, to po co w og\u00f3le co\u015b zmienia\u0107? To pytanie retoryczne, kt\u00f3re chc\u0105c nie chc\u0105c zadaje re\u017cyser Wielorybnika<\/em>. Je\u015bli chodzi o r\u00f3\u017cnic\u0119 pomi\u0119dzy dwiema federacjami, polega ona przede wszystkim na tym, jak te pa\u0144stwa powstawa\u0142y i podbija\u0142y swoje tereny. Stany Zjednoczone narodzi\u0142y si\u0119 w efekcie kolonizacji zewn\u0119trznej, podczas gdy Rosja sta\u0142a si\u0119 Rosj\u0105  w powolnym procesie kolonizacji wewn\u0119trznej. Wielorybnik<\/em> jest dowodem na to, \u017ce filmowcy rosyjscy w ko\u0144cu zaj\u0119li si\u0119 eksploracj\u0105 dalszych teren\u00f3w swojego kraju, kt\u00f3re od dawna by\u0142y tu\u017c obok.<\/p>\n\n\n\n

\"131432552_3639500246098468_7504850373923081039_n\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Pe\u0142nometra\u017cowy debiut Filipa Jurjewa zosta\u0142 uznany najlepszym filmem programu \u201eGiornate degli Autori\u201d na MFF w Wenecji oraz otrzyma\u0142 nagrod\u0119 za re\u017cyseri\u0119 i gr\u0119 aktorsk\u0105 (odtw\u00f3rca g\u0142\u00f3wnej roli) na Festiwalu \u201eKinotavr\u201d w Soczi. Sukces niekonwencjonalnego Wielorybnika<\/em> mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 o tym, \u017ce jest to dzie\u0142o prze\u0142omowe. Z jednej strony otwarte przestrzenie, d\u0142ugie i statyczne uj\u0119cia czy biblijny motyw syna marnotrawnego przypominaj\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Tarkowskiego i jego spadkobierc\u00f3w \u2013 przede wszystkim Sokurowa i Zwiagincewa. Wp\u0142ywy tego ostatniego s\u0105 najbardziej widoczne w inscenizacji: podobnie jak autor Powrotu <\/em>(2003), Jurjew u\u017cywa niewielu kolor\u00f3w w tej samej tonacji (ch\u0142odnej i bladej) oraz sytuuje sw\u00f3j film w p\u00f3\u0142nocnych krajobrazach. Natomiast scena, w kt\u00f3rej Lioszka siedzi na kamieniu ze szkieletem zwierz\u0119cym w tle, wydaje si\u0119 \u017cywcem wyj\u0119ta ze s\u0142ynnego Lewiatana <\/em>(2014). <\/em>Z drugiej strony, empatia i dekonstrukcja modernistycznego podmiotu (zazwyczaj centralnego, jednorodnego i m\u0119skiego) wpisuj\u0105 Wielorybnika<\/em> w nowy rodzaj kina, w kt\u00f3rym najwi\u0119kszy nacisk jest po\u0142o\u017cony na szeroko poj\u0119tego \u201einnego\u201d. W podobnym kierunku pod\u0105\u017ca Ajka <\/em>(2018) Siergieja Dworcewoja, ukazuj\u0105ca \u017cycie kobiety z Azji \u015arodkowej nielegalnie pracuj\u0105cej w Moskwie, czy wsp\u00f3\u0142czesne kino jakuckie. To w\u0142a\u015bnie jakucki film Straszyd\u0142o<\/em> (2020) Dmytrija Dawydowa dosta\u0142 nagrod\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 na tegorocznym \u201eKinotavrze\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pnym krokiem w kierunku rozpowszechniania dyskursu innych mog\u0142oby by\u0107 pojawienie si\u0119 re\u017cyser\u00f3w-autochton\u00f3w, ale ju\u017c same przesuni\u0119cie miejsca akcji na wsch\u00f3d od europejskiej cz\u0119\u015bci Rosji i obsadzenie miejscowych aktor\u00f3w to du\u017ce osi\u0105gni\u0119cie. M\u00f3wi\u0105c o ukazaniu \u201einnego\u201d mam na my\u015bli r\u00f3wnie\u017c w\u0105tki queerowe, feministyczne czy posthumanistyczne. Aleksiej Czupow i Natasza Mierku\u0142owa w Cz\u0142owieku, kt<\/em>\u00f3<\/em>ry wszystkich zaskoczy\u0142 <\/em>(2018) w spos\u00f3b jak dot\u0105d najg\u0142o\u015bniejszy podj\u0119li temat to\u017csamo\u015bci p\u0142ciowej, Kantemir Ba\u0142agow w Blisko\u015b<\/em>ci <\/em>(2017) i Wysokiej dziewczynie <\/em>(2019) na nowo odtworzy\u0142 wizerunek silniej postaci kobiecej, a Gunda <\/em>(2020) Wiktora Kossakowskiego sta\u0142a si\u0119 jednym z najbardziej empatycznych film\u00f3w o zwierz\u0119tach w historii kina. Rosyjscy filmowcy s\u0105 bardzo wyczuleni na wsp\u00f3\u0142czesne wyzwania spo\u0142eczno-kulturowe, mimo \u017ce mainstreamowy nurt, ukazuj\u0105cy konflikty zbrojne czy nostalgi\u0119 za Zwi\u0105zkiem Radzieckim, jest ci\u0105gle obecny.<\/p>\n\n\n\n

Opowie\u015b\u0107 o nastoletnim Czukczu mog\u0142aby  p\u00f3j\u015b\u0107 w stron\u0119 egzotyzuj\u0105cej anegdoty o naiwno\u015bci rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w Dalekiej P\u00f3\u0142nocy, ale na szcz\u0119\u015bcie tak si\u0119 nie dzieje. Nie jest to te\u017c standardowy dokument etnograficzny z elementami fabu\u0142y. Wielorybnik<\/em> to przede wszystkim film o wielostronnych konsekwencjach (niekoniecznie negatywnych) wtargni\u0119cia globalizacji do tradycyjnych wsp\u00f3lnot. Jurjew kontynuuje tradycj\u0119, z kt\u00f3r\u0105 od lat kojarzymy rosyjskie kino, a zarazem wzmacnia jego tendencj\u0119 do rezygnowania z konwencjonalnej narracji.<\/p>\n\n\n\n

Siergiej Szerszniew<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zdj\u0119cia w tek\u015bcie pochodz\u0105 z materia\u0142\u00f3w prasowych festiwalu Nowe Horyzonty<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wielorybnik Filipa Jurjewa pod\u0105\u017ca za tradycj\u0105 rosyjskiego kina metafizycznego i jednocze\u015bnie przeciera szlaki nowemu nurtowi, d\u0105\u017c\u0105cemu do zwr\u00f3cenia uwagi na \u201einnego\u201d. M\u0142ody re\u017cyser udowadnia, \u017ce osadzaj\u0105c tak zwan\u0105 Bildungsroman w niezwyk\u0142ym kontek\u015bcie, mo\u017cna odkry\u0107 j\u0105 na nowo. Pe\u0142nometra\u017cowy debiut Jurjewa, prezentowany na  Nowych Horyzontach, b\u0119dzie dost\u0119pny na platformie MOJEeKINO w ramach tegorocznego Festiwalu Film\u00f3w Rosyjskich Sputnik nad Polsk\u0105. [\u2026]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"wp_typography_post_enhancements_disabled":false,"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"class_list":["post-406","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nr-43-bilans"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/406","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=406"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/406\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":407,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/406\/revisions\/407"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=406"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=406"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=406"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}