{"id":413,"date":"2025-03-23T23:24:20","date_gmt":"2025-03-23T22:24:20","guid":{"rendered":"https:\/\/16mm.com.pl\/?p=413"},"modified":"2025-03-23T23:24:20","modified_gmt":"2025-03-23T22:24:20","slug":"tylko-dla-wytrwalych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/2025\/03\/23\/tylko-dla-wytrwalych\/","title":{"rendered":"Tylko dla wytrwa\u0142ych"},"content":{"rendered":"\n
\"131418088_2894457494166499_6273829296751433324_n\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

David Fincher nie nale\u017cy do grona moich ulubionych re\u017cyser\u00f3w. Jego filmy zawsze robi\u0142y na mnie wra\u017cenie, a jednocze\u015bnie nigdy nie opisywa\u0142em dzie\u0142 ameryka\u0144skiego tw\u00f3rcy w samych superlatywach. Czasem fina\u0142 pozostawia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci, czasem by\u0142y to nieracjonalne kwestie, kt\u00f3rych sam do ko\u0144ca nie potrafi\u0142em wyja\u015bni\u0107 \u2013 co\u015b mi po prostu nie pasowa\u0142o. W przypadku Manka <\/em>spodziewa\u0142em si\u0119 zachwyt\u00f3w, autor si\u0119gn\u0105\u0142 przecie\u017c po niemal\u017ce mitologiczny okres Hollywoodu lat 30. Pytanie, czy ta legenda go nie przeros\u0142a.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Herman Mankiewicz by\u0142 z pewno\u015bci\u0105 postaci\u0105 nietuzinkow\u0105. Przypomina mi troch\u0119 wypaczony wzorzec, kt\u00f3ry mia\u0142 na\u015bladowa\u0107 w przysz\u0142o\u015bci Charles Bukowski. Zabawny, m\u00f3wi\u0142 zawsze to, co my\u015bla\u0142, nie ba\u0142 si\u0119 \u017cadnych konsekwencji \u2013 w\u0142a\u015bnie taki wizerunek tytu\u0142owego bohatera (Gary Oldman) wy\u0142ania si\u0119 z nowego filmu Finchera. Samo dzie\u0142o bardziej skupia si\u0119 na odtworzeniu historii Manka, jego osobowo\u015bci i wewn\u0119trznych rozterkach, ani\u017celi sportretowaniu epoki. Rozpi\u0119to\u015b\u0107 czasowa ukazywanych wydarze\u0144 jest dosy\u0107 du\u017ca \u2013 przechodzimy przez prawie ca\u0142\u0105 dekad\u0119 lat 30., ale nie dowiadujemy si\u0119 zbyt du\u017co o tym okresie. Widz otrzymuje szcz\u0105tkowe informacje o Wielkim Kryzysie, ruchach lewicowych czy przemy\u015ble filmowym, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rego toczy si\u0119 akcja. To by\u0142 m\u00f3j najwi\u0119kszy problem: spodziewa\u0142em si\u0119, \u017ce otrzymam fresk dotycz\u0105cy tamtych czas\u00f3w, przefiltrowany przez wyobra\u017ani\u0119 ekscentrycznego narratora, a dosta\u0142em fragment biografii Mankiewicza.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie pojawiaj\u0105 si\u0119 sceny nawi\u0105zuj\u0105ce do temat\u00f3w wskazanych powy\u017cej; warto wspomnie\u0107 cho\u0107by przemow\u0119 Louisa B. Mayera (Arliss Howard), kt\u00f3ry w pi\u0119knych s\u0142owach zwraca si\u0119 do pracownik\u00f3w wytw\u00f3rni z pro\u015bb\u0105 o zgod\u0119 na obni\u017cenie ich p\u0142ac. Ci najlepiej sytuowani, dla kt\u00f3rych takie ci\u0119cia nie robi\u0105 wielkiej r\u00f3\u017cnicy, odpowiadaj\u0105 z aprobat\u0105, natomiast w\u015br\u00f3d pracownik\u00f3w technicznych rodz\u0105 si\u0119 w\u0105tpliwo\u015bci. Nawet z aktualn\u0105 ga\u017c\u0105 nie jest im zbyt \u0142atwo, nie wspominaj\u0105c o prze\u017cyciu za sum\u0119 mniejsz\u0105 o po\u0142ow\u0119. Ostatecznie wujaszek Mayer obiecuje zwrot ci\u0119\u0107 po mini\u0119ciu recesji; zwrot, do kt\u00f3rego nigdy nie dochodzi. Ta scena pokazuje nie tylko si\u0142\u0119 kryzysu ekonomicznego, oddzia\u0142uj\u0105cego na wszystkie bran\u017ce, w tym rozrywkow\u0105, ale przede wszystkim hipokryzj\u0119 wielkich studi\u00f3w filmowych. Ich w\u0142a\u015bciciele okre\u015blali swoich pracownik\u00f3w jako jedn\u0105 wielk\u0105 rodzin\u0105, ale, w obliczu spadku dochod\u00f3w, odwracali si\u0119 od tej rodziny plecami i bezczelnie prosili o zaakceptowanie obni\u017cek wyp\u0142at.<\/p>\n\n\n\n

Fincher prezentuje du\u017co wi\u0119cej takich negatywnie ocenianych zdarze\u0144, jednak pozostaj\u0105 one zaledwie niezwi\u0105zanymi ze sob\u0105 epizodami z \u017cycia Mankiewicza. Poza tym warto zaznaczy\u0107, \u017ce owa krytyka i rozwa\u017canie kwestii spo\u0142ecznych rozgrywaj\u0105 si\u0119 na salonach, podczas delektowaniu si\u0119 drogim szampanem. Re\u017cyser opowiada o bardzo trudnym dla Amerykan\u00f3w okresie, odnosi si\u0119 sceptycznie do \u00f3wczesnej polityki, aczkolwiek nie kieruje kamery w stron\u0119 najbardziej poszkodowanych, ograniczaj\u0105c si\u0119 do nic nieznacz\u0105cych dialog\u00f3w pomi\u0119dzy bohaterami. Jestem w stanie ten zabieg zrozumie\u0107, w ko\u0144cu to film o Manku, ale skoro tw\u00f3rca tak cz\u0119sto odnosi si\u0119 do aspekt\u00f3w polityczno-spo\u0142ecznych, mo\u017ce powinien ten kontekst rozbudowa\u0107 i poprze\u0107 autentycznymi przyk\u0142adami. Dodatkowo nagromadzenie fragmentarycznych scen, kt\u00f3re tworz\u0105 niemal\u017ce kola\u017cow\u0105 struktur\u0119, w pewnym momencie staje si\u0119 dla ogl\u0105daj\u0105cego niesamowicie wyczerpuj\u0105ce. W trakcie seansu wielokrotnie czu\u0142em pokus\u0119, aby odwr\u00f3ci\u0107 wzrok i cho\u0107 na chwil\u0119 wyrwa\u0107 si\u0119 z tej zagmatwanej (nie w pozytywny spos\u00f3b) rzeczywisto\u015bci. Efekt pewnego rodzaju niedost\u0119pno\u015bci jest wzmacniany przez fakt, \u017ce utw\u00f3r wymaga od widza szerokiej znajomo\u015bci kontekstu. Je\u015bli chcemy w pe\u0142ni cieszy\u0107 si\u0119 z projekcji, powinni\u015bmy zna\u0107 przynajmniej Obywatela Kane\u2019a<\/em> (1941, O. Welles), nie wspominaj\u0105c o historii przemys\u0142u filmowego. Tytu\u0142y oraz nazwiska rzucane s\u0105 na prawo i lewo, wi\u0119c bez odpowiedniej wiedzy wszystko staje si\u0119 bez\u0142adn\u0105 paplanin\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Mank <\/em>nie jest jednak dzie\u0142em a\u017c tak z\u0142ym. Bardzo dobrze wypadaj\u0105 kreacje aktorskie. Gary Oldman, wcielaj\u0105cy si\u0119 w tytu\u0142owego bohatera, w niezwyk\u0142y spos\u00f3b oddaje osaczenie i zm\u0119czenie, wynikaj\u0105ce z nadu\u017cywania alkoholu. Jego pijackie woja\u017ce zostaj\u0105 odwzorowane w brawurowy, niesamowicie realistyczny spos\u00f3b. W\u015br\u00f3d r\u00f3l drugoplanowych na uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 Arliss Howard oraz Tom Burke. Ten pierwszy odgrywa legendarnego Louisa B. Mayera, tworz\u0105c groteskow\u0105, pe\u0142n\u0105 hipokryzji i g\u0142upoty posta\u0107. Burke z kolei wcieli\u0142 si\u0119 w Wellesa, pocz\u0105tkowo reprezentowanego tylko przez enigmatyczny g\u0142os w s\u0142uchawce telefonu, kt\u00f3ry w finale uosabia z\u0142owieszczy, narcystyczny re\u017cyser, pragn\u0105cy ca\u0142e uznanie zaskarbi\u0107 dla siebie. Przerysowana, momentami wr\u0119cz kiczowata gra aktorska jest widoczna niemal\u017ce u wszystkich cz\u0142onk\u00f3w obsady, z wyj\u0105tkiem Gary\u2019ego Oldmana, co dope\u0142nia obraz wyobcowania Mankiewicza. Widz wchodzi w buty alkoholika, dla kt\u00f3rego wszyscy zachowuj\u0105 si\u0119 dziwacznie.<\/p>\n\n\n\n

Na plus nale\u017cy zaliczy\u0107 r\u00f3wnie\u017c d\u017awi\u0119k, staraj\u0105cy si\u0119 na\u015bladowa\u0107 filmy z minionej epoki; jest wi\u0119c chropowaty, a z ka\u017cdym skrzypni\u0119ciem s\u0142ycha\u0107 raczkuj\u0105c\u0105 jeszcze technik\u0119. Taki efekt idealnie wsp\u00f3\u0142gra z czarno-bia\u0142ymi, pe\u0142nymi g\u0142\u0119bi zdj\u0119ciami Erika Messerschmidt<\/a>a oraz z niesamowitym o\u015bwietleniem, b\u0119d\u0105cym w moim odczuciu najbardziej porywaj\u0105cym aspektem dzie\u0142a. Scenografia w ka\u017cdym detalu odpowiada wyobra\u017ceniom oraz ikonografii okresu. Warto r\u00f3wnie\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na takie szczeg\u00f3\u0142y jak czcionka, kt\u00f3r\u0105 zapisane s\u0105 zdania wprowadzaj\u0105ce retrospekcje. Tw\u00f3rcy wykorzystali styl charakterystyczny dla maszyn do pisania, czym zrobili uk\u0142on w stron\u0119 zawodu scenarzysty, bo, mimo u\u017cywania nowych technologii, sama forma zapisu oraz styl pozostaj\u0105 niezmienne.<\/p>\n\n\n\n

Odpowied\u017a na pytanie, kt\u00f3re zada\u0142em we wst\u0119pie, wydaje si\u0119 nie budzi\u0107 ju\u017c \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci: Fincher nie sprosta\u0142 legendzie. Chcia\u0142 stworzy\u0107 wielog\u0142osow\u0105 opowie\u015b\u0107, kt\u00f3ra odnosi\u0142aby si\u0119 do praktycznie ka\u017cdego aspektu \u00f3wczesnego \u017cycia, jednak da\u0142 doj\u015b\u0107 do s\u0142owa tylko jednej osobie. Atmosfera i antynostalgiczny ton, mimo swojej atrakcyjno\u015bci, nie mog\u0105 dostarczy\u0107 wystarczaj\u0105co materia\u0142u na dwugodzinny film. Dla fan\u00f3w lat 30. oraz Wellesa \u2013 jak najbardziej, innym natomiast polecam odkurzy\u0107 podr\u0119cznik do historii.<\/p>\n\n\n\n

Mateusz Tkaczyk<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zdj\u0119cie w tek\u015bcie pochodzi z materia\u0142\u00f3w prasowych Netflixa<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

David Fincher nie nale\u017cy do grona moich ulubionych re\u017cyser\u00f3w. Jego filmy zawsze robi\u0142y na mnie wra\u017cenie, a jednocze\u015bnie nigdy nie opisywa\u0142em dzie\u0142 ameryka\u0144skiego tw\u00f3rcy w samych superlatywach. Czasem fina\u0142 pozostawia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci, czasem by\u0142y to nieracjonalne kwestie, kt\u00f3rych sam do ko\u0144ca nie potrafi\u0142em wyja\u015bni\u0107 \u2013 co\u015b mi po prostu nie pasowa\u0142o. W przypadku Manka spodziewa\u0142em si\u0119 zachwyt\u00f3w, autor si\u0119gn\u0105\u0142 [\u2026]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"wp_typography_post_enhancements_disabled":false,"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"class_list":["post-413","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nr-43-bilans"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/413","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=413"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/413\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":414,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/413\/revisions\/414"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=413"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=413"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/16mm.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=413"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}